Home Topic Agriculture Protektaran ken Suportaran ti Lokal a Produksyon ken Komersyo iti Bagas!

Protektaran ken Suportaran ti Lokal a Produksyon ken Komersyo iti Bagas!

395
0
3 MIN READ
Ti APIT-TAKO
www.nordis.net

Maipalagip nga idi petsa-14 ti Pebrero 2019, pinirmaan ni Presidente Rodrigo Duterte ti Republic Act 11203 wenno Rice Tariffication Law (RTL), ken idi a-5 ti Marso 2019, nagrugi ti implementasyon ti nasao a linteg.

Ti pannakaputar ti RTL ket panagtungpal iti komitment dagiti miembro ti World Trade Organization (WTO) iti liberalisasyon ti merkado dagiti agrikultural a produkto.  Ti kangrunaan a pakakitaan na daytoy a liberalisasyon ket ti panangikkat kadagiti limitasyon iti kinaadu ti agrikultural a produkto a mabalin nga iserrek iti merkado ti maysa a nasyon manipud iti dadduma a nasyon, ken ti panangsukat kadagitoy a limitasyon iti taripikasyon wenno panagbuwis.  Maikkat met laeng ti awtoridad dagiti ahensya ti gubyerno a makibiang iti agrikultural a merkado tapno istabilisa daytoy.  Babaen iti RTL, nawaswas ti papel ti National Food Authority (NFA) iti panagstabilisa iti linnakuan ti irik ken bagas ditoy pagilian.

Según kadagiti propagandista ti gubyerno, nasayaat ti RTL gapu ta pinababa na ti presyo ti bagas, nga isu ti maysa a rason a bimmaba met ti inflation rate iti pagilian.  Kasta met nga adu kanu dagiti tultulungan ti RTL a nakurapay a mannalon babaen iti naidatag iti linteg a pannakabukel ti Rice Competitiveness Enhancement Fund (RCEF).  

Ngem ti ibagbaga dagitoy a propagandista ti gubyerno ket maikaniwas iti realidad.  Ti pudno nga iniyanak ti RTL ket nakaro a krisis para kadagiti mannalon a prodyuser ti irik, kasta met iti naruway nga umili a konsyumer ti bagas.

Iti Lower Kalinga, nga isu ti rice granary ti Kordilyera, dakkel ti pannakalugi dagiti mannalon.  Según iti datos ti Philipiine Statistics Authority (PSA), ti total a produksyon  dagiti mannalon ti Kalinga idi 2018 ket 156.27 a milyon a kilo ti namagaan nga irik a nagbalor iti ₱3.52 a bilyon basar iti average a presyo a ₱22.50 kada kilo.  Ngem idi 2019, gapu iti panagserrek ti dadakkel a kantidad ti imported a bagas iti nababa a wholesale price, naguyod nga agpababa met ti presyo ti lokal nga irik, ket nag-average daytoy iti ₱15.23 laeng kada kilo.  Nalugi dagiti mannalon iti ₱1.14 a bilyon.  

Karkaro ti panagbaba iti presyo ti nasadiwa nga irik, a bimmagsak iti ₱11-₱13 kada kilo.  Kaaduan kadagiti mannalon ket nasadiwa nga irik ti ilaklako da agsipud ta awanan da iti naan-anay a pagbilagan wenno pagpamagaan ti irik.  

Kabayatan na, agtultuloy ti panagngato iti presyo dagiti mausar iti panagtalon.  Daytoy met duron ti Republic Act 10963, ti linteg ti rehimen a Duterte para iti Tax Reform for Acceleration and Inclusion (TRAIN).   Gapu ditoy, dimmakkel ti utang dagiti mannalon kadagiti agsupsuplay wenno aglaklako ti inputs a bin-i, abono, ken pestesidyo.  Adda dagiti mannalon a saanen a nagtalon.

Awan ti manamnama ti kaaduan a mannalon manipud iti RCEF credit facility.  Bassit la unay ti mabalin da nga utangen manipud iti pondo nga ig-iggeman ti Land Bank ken Development Bank of the Philippines, ta ₱15,000 laeng – apagkatlo iti gastos iti produksyon iti maysa nga ektarya a talon nga awan pay panagbalor iti bannog ti mannalon. 

No maipapan kadagiti bin-i ken ramit nga iwarwaras koma ti Department of Agriculture (DA), manmano kadagiti mannalon ti nakaawat kadagitoy gapu ta adu dagiti naipadawat dagiti agricultural offices kadagiti peke gayam nga organisasyon, kasta met kadagiti indibidwal a saan gayam a mannalon.  Saan a patpatgan dagiti agricultural officers ti riri dagiti pudno nga organisasyon dagiti pudno a mannalon!

Saan met nga agpayso a bimmaba ti retail price ti bagas.  Iti agdama, ti average a presyo dagiti lokal a well-milled rice ket ₱32-₱60 kada kilo.  Awan pulos ti kontrol iti presyo agsipud ta nagbalin nga anarkiko ti linnakuan ti bagas.  Numanpay adda latta ti NFA rice a ₱27 kada kilo, manmano a lugar ditoy pagilian ti masupsuplayan ti kastoy.  Ngarud saan a matultulungan ti RTL dagiti konsyumer kadagiti syudad; saan na met laeng matultulungan dagiti mannalon kadagiti sulsulinek a lugar a kadawyan a gumatgatang ti bagas a pagnayon iti apit da gapu ta agkurkurang daytoy nga apit para iti bukod da a konsumo.

Kasla saan a pagan-ano ti rehimen a Duterte ti masakbayan ti rice industry ditoy Pilipinas ta ipaidam na ti proteksyon ken suporta kadagiti prodyuser ti irik, kasta met kadagiti konsyumer ti bagas. 

Iti agdama, ti average a rice import ti Pilipinas ket 1.5 a milyon a tonelada ti bagas kada tawen.  Kadawyan ket aggapu daytoy idiay Thailand ken Vietnam.  Napeggad no agsanggir ti Pilipinas kadagitoy dua a nasyon para iti suplay na iti bagas.  Según iti VietnamNet Global, bumabbababa ti produksyon ti Vietnam iti bagas gapu ta suksukatan ti adu a Vietnamese a mannalon dagiti imulmula da.  Itta a tawen 2020, manamnama ti 6.7% a panagbaba ti produksyon da iti bagas.  Según met iti Bangkok Post, manamnama a bumaba ti produksyon ti Thailand iti palay iti 488,000 a tonelada gapu iti tikag ken layus iti amianan a daya a paset na daydiay a pagilian.

Imbes a liberalisasyon ti merkado ti ipagna na, ti rumbeng nga ipagna ti gubyerno ket panangipadur-as iti kapasidad dagiti mannalon iti Pilipinas a pakanen ti intero a nasyon a Pilipino.  Ngem laksid ta ipaidam na kadagiti mannalon ti proteksyon ken suporta kas prodyuser ti taraon, liplipiten pay ti rehimen a Duterte dagiti organisasyon a pesante a lumablaban para iti nakuna a panagdur-as.

Itandudo dagiti interes ken karbengan dagiti mannalon!
Labanan ti liberalisasyon ti merkado ti palay ken bagas. 
Ibasura ti Rice Tariffication Law! 
Isukat ditoy ti Rice Industry Development Act nga isu ti lalaunen ti House Bill 477. # nordis.net

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.