Home Agriculture RCEF saan a makasalaknib kadagiti mannalon

RCEF saan a makasalaknib kadagiti mannalon

178
0
5 MIN READ
By SHERWIN DE VERA
Impatarus manipud iti English ni Brenda Dacpano
www.nordis.net

MAIKADUA A PASET
BASAEN TI UMUNA A PASET: PH saan a nagnakem manipud kadagiti kamali

Iti laksid ti panangipangas kadagiti proteksion ken nailatang a pondo tapno salakniban ti lokal nga industria ti bagas, makumikom ti gobierno nga agbirok iti wagas tapno makaluban dagiti negatibo nga epekto ti Republic Act. No 11203 wenno ti Rice Trade Liberalization Law (RTL). Ti presio ti irik ket dimmanon iti rekord a nakabababa iti awan pay makatawen nga implementasion daytoy.

Imbagan dagiti makipagbagi iti industria ti bagas daytoy a senario manon a tawen sakbay a nagbalin daytoy a linteg. Kinuna ti Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP) a daytoy ket mangdadael iti pangkabiagan ti Pilipino a mannalon ken iti lokal a produksion. Imbaga met laeng dagiti lokal nga agtagikua kadagiti konuan ti kapada a pakaseknan maipanggep iti panangikkat iti quantitative restrictions (QRs).

Iti tunggal aldaw nga aglabas, dagiti damag a panagsuek iti presio ti irik ket mairakrakurak iti diario, broadcast ken social media. Dagiti report iti intero a Luzon ket nailansa ti presio iti P10.50-14.00 kada kilo, adda pay ti damag a naglaka a presio a P7.00 kada kilo idiay Central Luzon.

Indeklara pay ni sigud a dadaulo ti Agrikultura Manny Piñol a ti epekto iti lokal nga industria ti bagas ket temporario ken inlibakna a daytoy ti gapu ti panagsuek iti presio idi a panawen. Isuna ken dadduma pay nga opisial ti gobierno ket mangnamnama iti P10 bilion Rice Competitiveness Enhancement Fund (RCEF) kas garantia para kadagiti mannalon a naapektaran iti baro a polisiya iti komersio.

Nupay kasta, ti sigud a sektretario ket nagayab iti panagrepaso iti linteg mano nga aldaw sakbayna a pinanawan ti puestona. Pinabasolna pay ti manarawidwid iti ekonomia ni Duterte iti napardas a panagsuek ti presio ti irik nga insilpona iti implementasion iti rice tariffication law.

Kabayatanna, ni Senator Cynthia Villar, ti isponsor iti linteg ken dadaulo iti Komite ti Senado iti Agrikultura, ket pinabasolna a ti problema ket ti nakulannay nga implementasion iti linteg. Segun kaniana, ti nabuntog a panagiwaras iti RCEF ti makaigapu iti problema.

Saan nga immannamong ti Solidarity of Peasants Against Exploitation (Stop Exploitation) iti indeklara ni Villar.

“Kasupadi iti kayat ti gobierno a patien dagiti umili, ti gobierno ket iyem-implementarna a nasayaat ti linteg. Daytoy ti rason no apay a maluglugitayo iti rinibu kada aldaw ken malugitayo pay iti bilion no agtalinaed ti linteg,” kinuna ti dadaulo ti Stop Exploitation Antonio Pugyao.

Segun kaniana, uray no regular a mangilatang ken agibunong ti gobierno iti RCEF, saan latta a makaisalaknib kadagiti mannalon manipud iti ginabsuon nga imported a bagas ken ti mamagdangran nga epekto ti liberalisasion ti komersio. Innayonna a ti dadduma a nailatang a pondo para iti panagdur-as ti agrikultura ken pagsayaatan dagiti mannalon iti agdama a kasasaad ti ekonomia ken politika ket napaay.

Saan nga umanay ti RCEF

Kinuna ni Nestor Dizon, presidente ti Ilocos Sur Federated Irrigator Association, a dayta a gatad ket saan mga umanay. Dinillawna ti bulto nga alokasion ti pondo kadagiti ahensia ti gobierno.

“Nangtedda koma iti dakdakkel a gatad para kadagiti pautang, dagitay insigida a maala ken mausar dagiti mannalon,” kinunana.

Segun kenni Dizon, basbassit ti maala a benepisio dagiti babassit a mannalon a nakaro a naapektaran. Impalawagna nga uray ti proseso ti pautang ket kasapulan ti kolateral kas ti daga ken ramit, banag a  pagkurangan ti mannalon.

“Ti kangrunaan a problemami ket ti nangato a balor ti produksion. Kasapulanmi ti puonan ken subsidio.  Ipangpangrunada koma ti pondo para kadagiti pautang gapu ta saan nga umanay ti P1 bilion,” insinnaayna.

Ti RCEF ket nailatang manipud iti nakolektar a taripa iti imported a bagas, nairanta daytoy para iti programa a tapno agbalin a kompetitivo ti lokal a produksion ti bagas. Dagiti sumaganad ti alokasion ti P10 bilion RCEF:

  • Ti 50% (P5 bilion) ket mapan iti Philippine Center for Postharvest Development and Mechnization (PhilMech) a mangsuplay iti ramit ken makinaria kadagiti mannalon. Ti PhilMech ket ahensia a nakasilpo iti Department of Agriculture (DA) a nadutokan a mangpadur-as iti agrikultural a mekanisasion ken post-harvest a teknolohia.
  • Ti 30% (P3 bilion) ket mapan iti Philippine Rice Research Institute (PhilRice), maysa a korporasion ti gobierno a tartarawidwidan met laeng ti DA. Ti naikeddeng a pondo ditoy nga institusion ket para iti panagsukisok, panagpadur-as, panangirakurak, ken produksion ti sertipikado a bin-i nga irik.
  • Ti 10% (P1 bilion) ti RCEF ket pangpinansia kadagiti panagsanay ken serbisio ti PhilMech, Agricultural Training Institute (ATI), ken ti Technical Education and Skills Development Authority (TESDA) maipanggep iti moderno a teknik iti panagtalon para kadagiti mannalon.
  • Ti 10% (P1 bilion) ket para kadagiti mannalon iti porma a credit facility wenno pautang nga addaan bassit nga interes ken rekisitos a kolateral babaen ti panagmanehar ti Land Bank of the Philippines ken ti Development Bank of the Philippines.

Imbaga ni Sonny Africa iti IBON Foundation a ti P10 bilion (US$200 milion) ket saan a maipada kadagiti agrikultural a subsidio a maaw-awat dagiti mannalon kadagiti sabali a pagilian iti Southeast Asia.

Segun kaniana, mangmangted iti subsidio ti Vietnam iti US$1.1 bilion ken Thailand US$4.4 bilion isu a nalaka ti bagasda para iti importasion. Inyunay-unayna pay a ti RCEF ket para laeng iti innem a tawen kompara iti mano a dekadan a suporta a maaw-awat dagiti mannalon iti pagay idiay Vietnam, Thailand, India, Japan, iti US ken sabali a lugar.

Naikari a mapaay

“Awan ti gatad a maikeddeng tapno makalung-aw ti agrikultura ti Pilipinas. Ti Agriculture Competitiveness Enhancement Fund (ACEF) ket napaay a mangsalaknib kadagiti mannalon ken lokal a produksion manipud iti importasion nga agrikultural. Saan a naiduma ti RCEF,” kinuna ni Andres Wailan ti Alyansa ti Pesante iti Taeng Kordilyera (APIT-TAKO).

Segun kaniana, napaay ti ACEF a mangited iti kasapulan a suporta tapno malappedan ti pannakalugi ti adu a mannalon iti Kordilyera kalpasan ti panagangkat iti semi-temperate a natnateng a naigabsuon iti lokal a merkado.

Ti adbokasia a grupo a Bantay Bigas ket addaan met ti kapada a panagduadua.

Kinuna ni Cathy Estavillo, tagapagsarita ti grupo, a dagiti apo’t daga ken dadakkel a negosiante ti bagas ti kangrunaan nga agbenepisio iti RCEF. Namnamaenna met laeng a kas ti ACEF, ti pondo iti bagas ket mangpunno iti bulsa dagiti kunniber nga opisyales. Ti report ti ABS-CBN idi 2014 ket nangibutaktak iti panagkunniber iti pondo idi panawen ni dati a Presidente Gloria Arroyo.

Immannamong ni Pugyao iti sentimiento da Wailan ken Estavillo. Kasakbayanna, ninagananna met ti RCEF kas sabali a “paggatasan” a baka para kadagiti politiko ken burukrata.

“Kitaen, kas pagarigan, ti bingay ti lokal a gobierno manipud iti excise tax ti tabako a nairanta a mangpadur-as iti biag dagiti mannalon iti tabako. Iti agpayso, nagserbi laeng iti pagimbagan dagiti dinastiya iti politika kadagiti probinsia iti tabako,” kinunana.

Segun kaniana, malaksid kadagiti binilion a pondo a naawat dagiti lokal a gobierno, agtaltalinaed a marigrigat dagiti mannalon iti tabako ken nakadependar kadagiti pautang ken programa a contract-growing dagiti kompania ti tabako. Imbagana a dagiti politiko ket us-usarenda dagiti mannalon tapno agaramid kadagiti linteg a mangted kadagiti ispesial a pondo para kadagiti proyekto ken komisionda.

Ti Republic Act No. 7171 ken No. 8240 ket nangilatang iti 15% iti nakolektar a buis manipud kadagiti produkto a tabako para kadagiti probinsia nga agparpartuat iti tabako. Ti RA 7171 ket para kadagiti produkto a tabako a Virginia ken ti RA 8240 ket para kadagiti produkto manipud iti Burley ken Native a tabako. Idi Hunio, inted ti Department of Budget ti bingay ti lokal a gobierno nga aggatad iti P15.81 bilion.

Malaksid iti bingay ti ACEF ken LGU manipud iti buis ti tabako, adda pay istoria dagiti mannalon maipanggep iti pannakapaay ti Social Amelioration Program (SAP) iti industria ti asukar ken ti coco levy fund. # nordis.net

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.