Home Feature Diaries from the field Napateg a pannagna

Napateg a pannagna

221
0
3 MIN READ

Ni MIRIAM SHOG-OY
www.nordis.net

Idi napan a lawas, maysaak kadagiti delegado a nagdaliasat iti nawatiwat a dalan iti Sitio Dibilisawan, Brgy. Sta. Isabel, Jones, Isabela. Dagiti kakaduak ket naggapu iti nagduduma a lugar, organisasyon ken kasasaad ti biag. Nagturong iti grupo iti nasao a lugar tapno agisayangkat ti “Relief and Medical Mission.”

Kalpasan iti nawatiwat a pannagna iti kainitan, nakadanon ti grupo idiay Sitio Dibilisawan a nakaisem ken naragsak latta. Iti isasangpetmi, nadlawko a sumagmamano pay laeng dagiti tattao nga adda idiay. Napanunotko a baka makumikomda wenno mabalin met a mabutengda a rumuar gapu iti presensia dagiti military iti lugarda. Gapu iti kalkalpas a didigra iti bagio nga Ompong, adu dagiti mula a nadadael a gapuanan manen iti pannakalugi dagiti mannalon.

Kaaduan a mannalon ditoy ket awanan iti bukod a kapital. Masansan dagitoy a mapilitan nga umutang iti kwarta nga addaan iti nangato unay nga interes. Gapu iti daytoy mapilitan metten a sumardeng dagiti ubbing nga agadal. Isu nga uray ubbing pay laeng, adun kadakuada ti agtrabaho uray nababa ti sueldo ken uray no nadagsen ti trabaho tapno makatulongda kadagiti dadakkelda.

Iti pannagnami adu ti waig a kasapulan a ballasiwen. ‘Patuki’ laeng ti mabalin a pangiluganan kadagiti nadadagsen nga awit. Iti kastoy a klase ti dalan, sigurado a marigatan dagiti mannalon a mangiruar kadagiti produktoda nangruna iti panagtutudo.

Iti Brgy. Sta. Isabel, kangrunaan met laeng a parikut ti tattao ti nababa a presio ti produktoda, nangina a gagatangen ken nangato nga interes iti pautang.

Iti panakilangen to kadagiti tattao, naammuak a napaut a panawen ti urayen sakbay a maapit ti balanghoy (cassava) ngem magatang laeng daytoy iti pito a pisos agingga P10.30 kada kilo. Ti ipapartuat met iti makina a pangburas (reaper) adda dagiti mangmangged a mannalon ti maawanan iti trabaho. Gapu iti daytoy mapilitanda a dumayo iti kabangibang a munisipio ken probinsia tapno makitegged.

Iti pannagpagnami, tapno maipakaammo ti aktibidadmi ti barangayda, adu a tattao ti agibaga kadagiti rikriknaenda a saksakit ngem saanda ikaskaso nangruna no saan pay a nakaro. Adu met dagiti ubbing a masakit ken nakurang iti timbang.

Iti laksid dagitoy a kasasaad, nanayunan ti pakadanagan dagiti umili gapu iti presensia dagiti naka-deploy a military iti lugar. Adu kadagiti umili ti mabuteng a rumuar kadagiti balayda ken makilangen kadakami. Adda met dagiti pamilia a mapan iti sabali a barangay tapno laeng makiturog gapu iti buteng.

Masansan a nakatambay dagiti sldado iti babbalay dagiti sibilian, eskwelaan ken uray iti community center. Nalawag daytoy a panaglabsing iti Comprehensive Agreement on Respect for Human Rights and International Humanitarian Law. Saan a rumbeng nga agtalinaed wenno agkampo dagiti soldado kadagiti pampubliko nga imprastraktura agsipud ta makapeggad kadagiti umili.

Ngarud, rumbeng laeng nga agimbestiga dagiti maseknan nga ahensya ken ti lokal nga gobierno iti lugar. No adda dagiti kaso iti panaglabasing iti karbengan tao rumbeng nga adda dagiti addang tapno masalakniban dagiti umili. Nasken nga ituloy ti saritaan iti kappia wenn peace talks tapno masolbar dagiti ramut ti parikut a sangsanguen ti umili a Pilipino.
Iti agdama a kasasaas ti lugar, nalawag a saan a presensia ti militar ti kasapulanda.

Panggimong a serbisio ti kasapulanda nga ipaay koma ti gobierno kas ti libre nga edukasion dagiti ubbing, libre nga agas ken serbisio iti salun-at. Kasta met a maaramid koma ti farm-to-market roads ken agsuporta koma gobierno tapno dumur-as ti sistema ti agrikultura iti lugar.

Dagita koma ti serbisio nga ipaay ti gobierno iti umili, saan a panagtalinaed dagiti militar iti komunidad. Gapu iti buteng dagiti umili, dawatda a pumanaw dagiti military iti komunidadda iti kasapaan a panawen. # nordis.net

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.