Ni BRENDA S. DACPANO

Soybean paste: miso ti awag da iti Japan nga isu met ti inadaw tayo kadakuada; huangjiang iti China ken doenjang iti Korea.

Photo by Brenda S. Dacpano/NORDIS

Ti raman, banglo ken langa daytoy ket segun iti usaren – soybeans, mais, barley, millet, wheat, garbanzos ken adu pay. Daytoy ket medyo naalsem ken naapgad.

Ti miso ket tradisyunal a taraon iti Japan. Maaramid daytoy babaen iti panangiyadi ti soybeans nga adda asin na iti 5 nga aldaw wenno agingga sumagmamano a tawen. No nabaybayag ti pannakayadi na, nalamlammuyot ken nanannanam daytoy.

Photo by Brenda S. Dacpano/NORDIS

Adu a klase ti miso ti Hapon ngem adda uppat a kategorya: white miso (shiromiso), red miso (akamiso), black miso (kuromiso), ken dark brown miso (hatchomiso). Ti gagangay nga us-usaren da ket ti shiromiso ket akamiso. Kadawyan nga usaren da iti miso soup ken dadduma pay a taraon nga adda sabaw na a kas ti noodles. Maysa a ramen daytoy iti pickles da a natnateng.

Ti huangjiang ti China ket naaramid manipud iti yellow soybeans. Ngem ti kolor na ket saan laeng a duyaw, manipud light brown agingga iti nangisit. Kadawyan a ramen iti noodles. Maigisa ti huangjiang kagiddan ti giniling a karne ti baboy santo maiparabaw iti noodles. Adda met ti namaga a soybean paste a maawagan ti gan jiang. Kumpara iti huangjiang, ti gan jiang ket bassit ti danum na ken nabaybayag ti shelf life na. Ikanaw laeng iti bassit a danum sakbay nga ilaok iti makan. Mabalin met a direkta nga ilaok iti taraon ngem agnayon ti ad-adu a danum.

Doenjang ti soybean paste ti Korea. Adda ti light ken dark. Napigpigsa ti raman ti dark. Doenjang ti kadawyan nga us-usarek no aglutoak ta isu met ti adda a magatang ditoy Baguio.

Photo by Brenda S. Dacpano/NORDIS

Ti miso tayo ditoy ket saan unay a nayadi. Sinaludsod ko diay naggatangak ket kinuna na nga agpatnag laeng ti panangiyadi da. Naimas met ketdi ngem saan a kas ti nayadi ti raman na, adda tamtamnay na. Masapul nga ad-aduen ti ikabil a miso tapno maramanan.

Inusar ko ti miso iti sinigang nga ulo ti maya-maya. Inalsemak ti littuko (bunga ti rattan). Maibagay ti littuko iti ikan ta adda sugsugpet na, mangdismula iti langsi ti ikan.

Ramen ti sinigang
1 kilo nga ulo ti maya-maya
2 a bagas ti radish
1 reppet a balangeg wenno bulong ti mustasa
1 dakkel a sibuyas, naiwa a panggisa
1 pulgada a laya, naiwa ti naingpis a paatiddog wenno tinadtad
15-20 pidaso a littuko
1-2 balkot (¼ tasa) a miso
patis wenno asin a pangtimpla
danum a pangdigo

1. Bugguan ti ikan ken paik-ikan.

2. Ukisan ti littuko santo ipaburek iti 2 tasa a danum. No limmuknengen ti littuko segsegen daytoy tapno rumuar ti alsem na. Sagaten, ibelleng ti bukel na.

3. Ukisan ken iwaen iti pa-diagonal a guddua pulgada kaingpis ti radish.

4. Imurian ti kangkong wenno bulong ti mustasa.

5. Iti napuskol a kaserola, igisa ti laya ken sibuyas. Isaruno nga ikabil ti miso no naluknengen ti sibuyas. Ikabil ti radish ken ikan. Timplaan ti sangapirit nga asin, kiwaren santo bukbukan ti 1-1 ½ litro a danum.

6. Inton nagburek timplaan ti asin wenno patis. Ikabil ti bulong ti balangeg. Ikabil ti digo ti littuko. Pagbureken. Adawen kalpasan ti 2 minutos. #