By TONI PUGYAO
www.nordis.net

ADAMS, Ilocos Norte — 27 nga aldaw kalpasan ti Bagyo a Mina, nakasina pay laeng ti Adams iti kabisera ti Ilocos Norte gapu iti pannakadadael ti agarup amin a paset ti kalsada na daytoy.

Malagip a naideklara ti intero nga Ilocos Norte nga “under state of calamity” gapu iti didigra nga insangpet ni bagyo Mina itay napalabas a bulan ti Agosto. Awan pulos iti makadalyasat ken makadanon a lugan iti nasao nga ili malaksid iti 4 stroke single motor ngem marigatan pay. Nakaru ti pannakareggaay dagiti bantay iti igid ti kalsada ken nalayos dagiti naduduma a paset ti dalan. Agarup sangapulo ket tallo (13) a kilometro ti kaadayo ti dalan ti Adams a sumang-at manipud iti national highway ti Pagudpud, ken nasurok a sangagasut a kilometro manipud iti syudad ti Laoag, nakabilang kas 5th class a muniipalidad ti Ilocos Norte. Addaan iti maysa a barangay, ken 1,522 iti populasyon basar iti 2007 census.

Segun iti maysa a miembro ti Sangguniang Bayan iti nasao nga ili (saan na a kayat a maiwaragawag ti nagan na). Kinunana, “itatta laeng a kastoy nga awan ti aksyon ti gobyerno-probinsiyal, ngem idi panawen ni dati a Gobernor Michael Keon, tallo nga aldaw kalpasan ti bagyo ket nasimpan ti kalsada mi babaen kadagiti equipment ti probinsya.”

Ni Keon ket kasinsin ti agdama a gobernador a ni Imee Marcos no sadino ket isuda a dua ti nagbinnalubal iti kinagobernador iti napalabas nga eleksyon. Innayon pay ti nasao nga opisyal a manipud nalpas ti bagyo ket awan pay a pulos ti napan nangbisita kadakuada a pannakabagi ti gobierno-probinsial iti laksid a dandani inaldaw a mapan ni Mayor Eric Bawingan iti kapitolyo tapno agkiddaw iti tulong tapno matarimaan ti kalsada da, ngem agingga kadagitoy ket awan pay ti nauray da a tulong.

Kinuna met ti maysa a residente ken driver ti pampasahero a single motor iti ili da a narigat a makadawat ni Mayor iti tulong ti probinsya agsipud ta saan da a nagkaddua ken ni Gobernador Marcos iti napalabas nga eleksiyon

Kabayatan na, nangipaay ti Ilocos Center for Research, Empowerment and Development (ICRED) ken Citizen‘s Disaster Response Center (CDRC) iti Relief Operation kadagiti 26 a pamilya iti Sitio Maligligay iti nasao nga ili. Katinnulong dagitoy nga NGO ti Solidarity of Peasants Against Exploitation (STOP-Exploitation).

Ti ICRED ket maysa a non-government organization (NGO) a nakabase iti Syudad ti Laoag, idinto a ti CDRC ket nakabase met idiay Manila, a ti kangrunaan a programa da ket ti panangipaay iti seminar/training maipanggep iti Disaster Preparedness, Relief and Rehabilitation Operations kadagiti lugar a madidigraan, idinto a ti Solidarity of Peasants Against Exploitation (STOP – Exploitation) ket maysa a pangrehiyon nga organisasyon dagiti mannalon iti Ilocos ken Ilocos Chapter ti Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP).

Ti panagibunong iti rasyon (relief goods) ket maysa laeng kadagiti serbisyo nga ipapaay dagitoy nga NGOs ken POs kadagiti mannalon ken umili kangrunaan na kadagiti lugar a dalapusen ti kalamidad. Napalalo met ti panagyaman dagiti umili a naipaayan iti tulong gapu ta segun kadakua da ket ti pay laeng ICRED ken STOP Exploitation ti dimmanon iti lugar da a nangipaay iti tulong. Kinuna ni Ina Prudencia Budao, “dakkel unay nga yaman mi apo ta dakayo pay laeng ti nakaanus nga immay nangited ti tulong kadakami uray kastoy ti rigat ti kalsada, agyaman kami unay ta inikkan dakami iti kanen mi,” kinunana.

Panggep dagitoy a grupo nga idanon dagiti relief goods iti sentro ti Adams ngem narigat unay ti dalan ken adayo a kargaen ken ipagna kadagiti nareggaay a dalan ken bantay ngem manamnama nga idanon dagitoy a relief goods apaman a masimpa ti dalan.

Ti Adams ket maysa nga ili a pagnanaedan dagiti nainsigudan nga umili (Isnag-Iyapayao) ket masarakan iti kabambantayan iti amianan-a-daya a paset ti Ilocos Norte ken adda iti boundary iti probinsya ti Cagayan ken Apayao. Babaen iti agdama a programa ni Presidente Noynoy Aquino mainaig iti panagminas, ti ili ti Adams ket addaan ti aplikasyon para iti Financial Technical Assistance Agreement (AFTA) nga inaplikaran ti Benguet Corporation ken Olpaten Resource Corporation.

Kinuna ni Donna Rabang Peta, staff ti STOP Exploitation, “napegpeggad manen ti kasasaad dagiti taga Adams no ipalubos da ti panagminas iti lugar da saan laeng a natural a kalamidad ti sagrapen da nudiket masagrap danto iti napalalo nga epekto ti panagminas no ipalubos da, isu a masapul ti panagkaykaysa dagiti taga-Adams tapno salakniban da ti ili da.” # nordis.net