MAKAN A LA PINOY | Kontekstualisasion iti taraon

Ni BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net

“No agsurat maipanggep iti taraon, saantayo nga agbuteng a ramanan ti aniaman a maidasar kadatayo (If you write about food, don’t be afraid to taste whatever food is before you),” kinuna ni Prof. Anna Christie Torres, manursuro iti University of the Philippines Baguio iti College of Arts and Communication. Nagsao ni Torres idi Mayo 24 mainaig iti Cordillera Cuisine as Cultural Heritage and Identity kas paset ti 9th Tam-awan International Arts Festival a naangay sadiay Tam-awan Village iti Siudad ti Baguio.

Segun ken ni Torres, ti taraon ket pangsustento iti bagi, mangsukog kadagiti values-tayo ken agdalan iti pangkagimongan a proseso iti inaldaw a kabibiagtayo. Signipikante ti taraon kas panangipasimudaag iti nakasanayan iti pannangan ken praktika iti kulinaria (foodways), ken wagas iti panagbiag (lifeways).

Nirepasona ti nabiit pay a nayalnag a libro an Heirloom Recipes of the Cordillera nga inpablaak ti Philippine Task Force for Indigenous Peoples Rights (TFIP) ken Partners for Indigenous Knowledge Philippines (PIKP).

INDIGENOUS CUISINE. Acrylic painting of food displayed at the Tam-awan Village gallery as part of the 9th Tam-awan International Arts Festival with a theme “Flavors of the Philippines, Celebrating Indigenous Cuisine and Delicacies”

Ti tawid a taraon (heritage food) ket naggapu iti mano a tawen a panangadal, panangadaptar ken praktika iti kulinaria ti maysa a komunidad.  Ti kaammuan iti tawid a taraon ket kaammuan iti pannakalasat kadagiti rigat (survival). Maibilang a survival food dagiti rootcrops kas ti tugi ken bagas ti kamote a mailalaok iti innapuy dagiti Igorot idi nagkauna tapno makaanay ti makan.

Pakaburiboran itatta ti climate change, agpukpukawen dagiti adu a klase ti bagas/pagay gapu iti kinakurang iti padanum ken adu pay a rumrumsua a peste ken parikut iti panagmula/panagtalon.  Adda met dagiti mapukpukawen a klase/variety ti pagay kas dagiti tradisional gapu iti sabali a prayoridad ti gobierno.  Dakkel a paset ti kinatalged iti taraon ti pagbanagan ti taraon iti masakbayan.

Gapu iti panagadu ti fast food in-inut a mapukpukaw ti slow food.  Nabukel ti slow food movement a nagrugi idiay Italy idi 1986 ken simmaknap iti sangalubongan. Dimmanon ditoy Pilipinas ti slow food movement iti nasapa a paset ti dekada 90. Itantandudo daytoy ti lokal a taraon ken tradisional a panagluto.

Makuna nga slow food ti maysa a taraon no maisagana amin dagiti ramenna “from scratch,” saan a ready-made. Ti Cordillera food ket slow food. Dayta ti indokumento ti Heirloom Recipes of the Cordillera, saan laeng nga iti panaglutuan wenno resipi no di ket pati ti panangadaptar no ania ti adda a ramen ken proseso ti komuidad.

Pagarigan ni Torres ti panangadaptar iti kasasaad itatta dagiti rimsua a panganan a restaurant ditoy siudad ti Baguio. Sigud a taraon a pangritual iti Cordillera ti pinikpikan ngem maidasdasaren itatta kadagiti restaurant. Kasta met a ti watwat (dadakkel nga ilgat ti karne a nalambong) a maidasar iti ritual ket mabalinen a ma-order iti restaurant. Daytoy ti kontekstualisasion iti taraon, ti panangadaptar iti agdama a kasaad, mabaliwan ti kaipapanan ti taraon ngem agtalinaed ti ramen ken ramanna.# nordis.net

Share

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.