DARANUDOR TI ILOCANDIA | Paabante ti turong ti tignayan

Ni SHERWIN DE VERA
www.nordis.net

Apaman a mangrugi ti tawen 2018, sinangon dagiti progresibo a grupo ken indibidwal iti Ilocos ti pannubok kasilpo ti umirirteng nga atake ti agdama a rehimen kontra ti demokratiko a karbengan ti umili. Malaksid ti parparbu a kaso kadagiti aktibista, karaman a naiyablat iti nailian a demokratiko a tignayan iti rehion ti pannakairaman dagiti personahe iti petision ti Department of Justice (DOJ) tapno maideklara a terorista ti Communist Party of the Philippines ken ti New People’s Army.

Malaksid iti atake iti karbengan, sinagrap ti umili ti tirania iti ekonomia ti agdama a rehimen. Numanpay addan panagtalinaay ti implasion wenno panagngato ti presio ti magatgatang, iti kabuklan ket agtultuloy daytoy a mangapapektar iti kabibiag ti umili ti Ilocos, aglalo dagiti nakurapay.

Signipikante ti inpaay daytoy a rigat iti kasasaad a ti Ilocos ti addaan kadakkelan a porsiento ti awanan ti pangtrabahoan (8.2 %, kangatoan iti intero a pagilian iti naudi a sarbey ti gobierno) ken nagsarap ti kangangatoan nga implasion iti nagsasaurno a tallo a bulan.

Iti laksid kadagitoy a pamutbuteng ken pananglipit, ken ti nakaro a krisis ti ekonomia, nagpurgsige dagiti lider ken kameng, dagiti organisador ti komunidad, nga aggaddang paabante ken agatras sagpaminsan tapno agurnong ti pigsa para iti panangital-o ti laban iti amin a tay-ak.

Naisayangkat dagiti aktibidad tapno ikonsolida ken palawaen ti intar dagiti organisado a pwersa. Kalalatakan ditoy dagiti asembleya dagiti organisasion ti mannalon ken agtutubo, kasta met ti rugi a panangbuangay ti timpuyog dagiti nailian a minoria.

Saanda nga impalubos a mapagulimek ti umili. Nagtultuloy dagiti nadumaduma a porma ti protesta,manipud kadagiti petision ti komunidad inggana iti panagmartsa iti kalsada. Kangkangrunaan a prinotestaan ti umili iti daytoy a tawen dagiti panaglabsing ti pangtao a karbengan, ken makadadael ken panangurimes a proyekto.

Rumbeng met a bigbigen a resulta ti panagkaykaysa ken tignay ti progresibo a pwersa ken dagiti gagayem ti tignayan ti panakawaya-waya ti numo ti biang manipud iti pannakabalod gapu iti parparbu a kaso. Dakkel ti pinaset ti organisasion ti umili iti tukad bario inggana rehion, dagiti institusion ken gagayem nga opisial ti gobierno iti pananggamulo ken dagiti aktibidad nga inrussuat ti Free Sherwin De Vera Movement. Dagitoy a suporta ken inisyatiba ti naduma-duma a grupo ket nagtultuloy inggana ti pannakaiduron ti resolusion ti Junta Probinsia a mangkidkiddaw ti pannakailaksid ti naganko iti petision ti DOJ.

Kapapatgan a balligi idi daytoy a tawen ti pannalapped ti panggep ti National Irrigation Administration a mangipasdek ti dam (Gregorio del Pilar Impoundment Project) a manglayos ti maysa a barangay ken taltalon iti Salcedo, Sigay ken Del Pilar. Natibker ken nasaririt nga indauloan ti Timpuyog ti Umili ti Karayan Buaya ti kampania. Babaen iti usto a takder, napagkaykaysa ti organisasion ti nalawa nga intar ti umili karaman dagiti opisial ti local a gobierno a supiaten ti nasao a proyekto.

Iti idadaliasat ti dua a napigsa a bagyo, ti Ompong ken Rosita, saan a nagpaudi dagiti progresibo nga institusion, organisasion ken simbaan iti panangidanon ti serbisio ken tulong. Dagus a nakipagkoordina dagiti organisasion ti mannalon ken agtutubo kadagiti institusion a mangipapaay ti tulong ken serbibsio kadagiti biktima ti didigra.

Dagiti inpadunon nga impormasion ti grupo ti nagbasaran ti panagapela para ti tulong dagiti institusion kas ti Ilocos Center for Research Empowerment and Development ken ti Ilocos Region Ecumenical Council. Ti dua nga institusion, katulungan dagiti organisasion ti mannalon, ti nakaipagsayangkat ti dadakkel a relief distribution operation nga umanurot iti sangalubungan nga istandard (Sphere Standards) a nagtultuloy inggana iti daytoy maudi a kwarto ti tawen.

Kadagiti lugar iti kaawawayan ken abay ti baybay a palalo a naapektaran ti kalamidad, inorganisa ti Solidaity of Peasants Against Exploitation ken Timek ken Namnama ti Babassit a Mangngalap dagiti biktima tapno organisado nga agtignay ken mangkiddaw iti suporta manipud iti lokal nga opisial ken ahensia ti gobierno.

Agtultuloy met ti panaglawa ti oposision kontra ti coal-fired power plant iti La Union ken Pangasinan. Iti daytoy laeng nabiit, naala dagiti umili a mangsupsupiat ti planta idiay Luna, La Union ti suporta dagiti manno a Kongresista kalpasan ti maysa a privilege speech ni Senior Citizens Partylist Representative Milagros Magsaysay. Bayat a naala met ti umili ti suporta ti lokal a gobierno ti Labrador kontra iti maikadua a planta iti Sual, Pangasinan.

Dagitoy nga aktibidad ken tignay ket nagalimpatok iti panagrambak ti umili ti Sangalubungan a Deklarasion ti Pangtao a Karbengan idi Disiembre 10. Dumanon 300 a delagado manipud iti rehion ti sangsangkamaysa a nagmartsa ken nagpiket kadagiti rehional nga opisina idiay San Fernando, La Union  tapno ipadanon ti panangkondenar iti panangliway dagiti maseknan nga opisial kadagiti responsibilidadda iti umili.

Iti iseserrek ti 2019, dakdakkel a karit ti sangoen ti umili ti rehion. Manamnama nga adadda ti panagirteng ti kinaranggas nga ipaay ti gobierno kadagiti kritiko, aglalo kadagiti progresibo nga akakusaran ti rehimen a sumupsuporta ti rebolusyunario a tignayan.

Napateg nga ikkan atension ken pagsaganaan dagiti lider ken kameng dagiti organisasion ti pangta ni Presidente Duterte a panangiraman dagiti ligal nga organisasion a paksiaten ti armado a pwersa ti gobierno. Iti panagsasango dagiti dadaakel a politiko ken dinastia iti umay nga eleksion, sigurado nga umirteng ti krisis iti lokal politika, karaman ti panangaramat dagiti kandidato ti ranggas ken pirak tapno maisigurado ti panangabak wenno panagtalinaedda iti bileg ken turay.

Masapol ti organisado, natadem, naregta, napapanawen ken sustenido nga edukasion ken propaganda tapno ibutaktak ti dagiti panaglabsing ken maibingay iti nalawa nga umili ti progresibo a pannirigan ken takder kadagiti pasamak ken deklarasion ti Malacañang. Napateg daytoy iti napaspaspas a panagpalawa ken panangpatidker kadagiti organisasion ti umili ken panangallukoy kadagiti personahe a tumipon ken sumuporta kadagiti kampania ken tignay.

Rumbeng a linayen ti nailian demokratiko a tignayan iti rehion ti estratehiya ken taktika iti umasideg nga eleksion. Iti agdama, nalatak ti saan unay a panakaited ti espasio iti sinukat ti opinion dagiti kandidato ti napapateg nga isyu ti umili kas iti karbengan-tao, serbisio publiko ken dadduma pay. Uray iti problema ti korapsion, a masansan a mararamat dagiti politiko kontra kadagiti kabalubalda iti posision ket agkurkurang ti artikulasion manipud ti perspektiba ti naruay nga umili, aglalo ti intar ti mannalon a rumbeng nga agnumar ti pondo manipud ti tobacco excise tax.

Numanpay mayat nga adu ti agsasao kasilpo kadagiti nabayagen a problema nga idatdatag ti progresibo a pwersa, saan koma a maipalubos a dagiti reaksyunario ken tradisional a pupolitiko ti mangaramat kadagitoy tapno agserbi iti bukodda a benepisio.

Gapu ti kasasaad nga agkurkurang ti rekurso, napateg ti panagbalin a managparnuay ken panagsangir ti bukod a pigsa tapno ikabil iti sentro ti debate dagiti parikut ti umili, ibutaktak dagiti makadangran a lokal a polisia dagiti agdama nga administrasion ken makaala kadagiti konkreto a panakaykaysa kadagiti agngayngayangay nga opisial.

Sabatentayo ti umay a baro a tawen nga addaan napabaro a regta ken pangeddeng nga agserbi ti umili ken pagilian. Uray no agininayad, iti tunggal addang ket agturong iti panagabante ti tignayan. # nordis.net

Share

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.