Daranudor ti Ilocandia: Apay a “rehimen US-Duterte” ti ipukpukawda? (3/3)

Ni SHERWIN DE VERA
www.nordis.net

KAUDIAN ITI TALLO A PASET
Click here for first part
Click here for second part

Saan pulos a mailibak ken awan ti siasinoman a nagturay iti pagilian a mangilibak ti nagtalinaed nga impluwensia ti US, kalpasan ti direkta a panangkoloniana iti Filipinas, iti tay-ak ti ekonomia, politika, militar ken kulturatayo a Pilipino.

Uray iti sidong ti tiranikal a turay ni Duterte, saanna pulos a naikkatan ti pannakibiang ken panangimpluwesia ti Amerika kadagiti program ken polisia ti gobierno. Iti laksid ti panagpammarangna a “mangay-ayam” iti relasion ti pagilian iti China ken US, iti aktual, ti dua nga imperialista ti nagbenepisio iti agbaliwbaliw a polisia ti administrasion iti relasion kadagiti sabali a pagilian.

Inparangtayo iti napalabas ti nairut a silpo ken panagdependar ti ekonomia ti Filipinas iti US ken dagiti alyadona a pagilian. Kangrunaanen ditoy ti pinansial a tulong, pautang ken pastrek manipud iti linnakuan. Kasta met ti panagannurot ti Filipinas iti disenio ti US kasilpo kadagiti linteg ken programa iti ekonomia.

Tinalantantayo dagiti nalatak a koneksion iti intar ti armada ti Amerika ken ti Filipinas. Kasta met ti panangidaulo dagiti maka-US nga indibidual kadagiti estratehiko nga ahensia nga adda kainaiganna iti panangiwanwan iti politika ken bileg-militar ti pagilian.

Babaen ti immun-una a dua nga artikulo, naipakita ti kaipapanan ti sarita a “rehimen a US-Duterte” – a maar-aramat tapno iladawan ti panagkumplot ti US, kas dominante a ganganaet a bileg a mangim-impluwensia iti pagilian, ken dagiti adda iti turay ken dominante a bileg-pampolitika a kangrunaan nga ibagbagi ni Duterte.

Ti “rehimen a US-Duterte” ket mangipakpakita a saan a ti maibotos a presidente ti mangikeddeng ti direksion dagiti linteg, paggannurotan ken programa ti gobierno, no di ket ti sibubukel a burukrasia a domdominaren dagiti pabor iti Amerika, babaknang ken kameng ti dinastiya.

Adu ti padak nga aktibista ti kadawyan a mangsaludsod, “saan kadi a nalawag a makita ti adu nga umili daytoy a realidad?”

Saanmi a maliklikan daytoy a panunpoten gaputa iti laksid dagitoy a nalalatak a pakailasinan ti saan-pulos a nagpukaw a tengngel ti US iti pagilian ket agtaltalinaed ti panangbabalaw ti dakkel a bilang ti umili iti panangusar dagiti progresibo ken aktibista iti sarita a “Rehimen a US-Duterte.”

Ngem no amirisen nga husto, uray daytoy mismo a kapanunotan ti signipikante a bilang ti umili ket resulta ti impluwensia ti US iti kultura, partikular iti panangmuli iti pammati dagiti Filipino babaen ti edukasion.

Nagbalin a nalag-an ken nanamnam-ay iti panunot ti Filipino nga akseptaren ti pannakibiang ti US gapu iti naiyadal kadatayo manipud elementaria inggana iti hayskul nga immay ti US a mangwayawaya kontra iti Espania, ken nangipaay ti panagdur-as ken modernisasion. Daytoy ti ramut ti napalalo a panangdayaw ken panangidolo kadagiti banag ken kabibiag nga iparparang ti Amerika wenno ti makunkuna a “colonial mentality.” Malaksid daytoy, nagbalinen a gagangay iti adu a Filipino ti naisangsayangan ken nasinged a relasion ti US ken Filipinas.

Dagiti reaksion, komentario wenno panangbabalaw a masabsabat iti panagamiris a ti agdama a turay ken bileg-pampolitka – ti US-Duterte ket pagrukodan ti nadanon ti panangipasaknap ti nailian-demokratiko nga edukasion, ken ti pannirigan ken takder dagiti progresibo nga organisasion.

Iti agdama a kasasaad, napateg ti nasaknap nga edukasion ken panangpabara ti nasionalismo iti intar ti umili. Masapul ti naan-anay a panangipakaawat iti konteksto ken konkreto a pakakitaan ti impluwensia ken dominasion ti US iti nadumaduma a tay-ak ti gimong, inggana kadagiti lokal a ladawanna iti rehion ken kadagiti probinsia. # nordis.net

Share

Leave a Reply