Daranudor Ti Ilocandia: Apay a “rehimen US-Duterte” ti ipukpukawda? (2/3)

Ni SHERWIN DE VERA
www.nordis.net

MAIKA-DUA ITI TALLO A PASET
Click here for first part

Immununan a natalantan iti daytoy a kolum ti kasilpo ti saan a mailibak nga impluwensia ti US iti ekonomia ti pagilian. Napateg nga ununaen daytoy gaputa iti benneg ti panaggobierno, ti konsiderasion kasilpo kadagiti ramen ti ekonomia ti kangrunaan a mangikedkeddeng ti dadduma pay a banag kas ti linteg ken programa. Addaan daytoy ti dakkel a kaipapanan iti tay-ak ti politika, partikular iti benneg ti depensa ken militar.

Kalalatakanen a pammaneknek ti agtaltalinaed nga imluwensia ti US iti tay-ak politiko-militar ket naggapu mismo iti sao ni Presidente Rodrigo Duterte, kinuna idi Hunio 11 bayat ti panagsaritana idiay Cagayan de Oro “Ti pudno sentimientoda ket pro-American, pro-American a talaga dagiti soldadotayo, saan ko a mailibak dayta.”

Kaaduan kadagiti opisial ti AFP ket maibabaon iti US tapno aggadal iti siyensia-militar. Dagiti mabukbukel a plano-militar kas iti “internal security plan” ket basar iti US military framework, partikular ti US Counter Insurgency Manual.

Kayatna saoen, ti armado a pwersa ti pagilian a duri ken salaknib ti agraraira a pampolitika a bileg ket pumabor iti US – makuna nga “Americanized AFP.” Isunga uray ti pundasion ti plano a panangmodernisa ti AFP ket addaan dakkel a ramen a panagsanggir iti ramit militar manipud iti Amerika.

Uray iti agdama a turay ni Duterte, ti Filipinas ti agtaltalinaed a katutulnugan nga alyado ti US iti Abagatan a Daya nga Asia. Ti pagilian ti nakaawat ti kadakkelan a tulong-militar iti Asia manipud ti US. Segun ti embahada ti Amerika ken ti National Economic Development Authority, manipud Enero 1, 2017 inggana ti agdama, nangipaay ti pondo ken ramit-militar ti US nga aggatad ti nasurok P5 bilyon ($95 million).

Kastamet a napalikawkawan ni Duterte kadagiti opisial nga addaan nairut a relasion iti US partikularda Department of National Defense a secretary Delfin Lorenzana, National Security Adviser Hermogenes Esperon ken Department of Interior and Local Government secretary Eduardo Año. Kas makita, addaan kainaigan iti depensa ken panangiwanwan kadagiti armado a pwersa ti gobierno dagiti idadauloanda.

Kangrunaan ni Lorenzana nga addaan ti nasinged a relasion iti Amerika kas maysa kadagiti naikkan gundaway nga aggadal mismo iti sidong ti US State Department ken nagserbi a defense attache sadiay iti dua a tawen. Bayat iti kaadda ni Lorenzana iti US, isuna ti maysa kadagiti rangtay ti panangbukel dagiti katulungan iti depensa ken militar ti dua a pagilian. Isuna met lang ti dagus a nangdepensa iti US kalpasan nga imbaga ni Duterte nga addaan plano ti Central Intelligence Agency ti Amerika a patayen isuna. Idi Oktubre 2016 iti panagsaona iti Foreign Correspondents Association of the Philippines, kinuna ni Lorenzana iti Ingles: “Nakapatangko dagiti Amerikano ket kinunada a “Saanmi nga aramid dayta. Saan nga araramiden dagiti Amerikano ti kasta.”

Uray daytoy kallabes a pakdaar ti US kasilpo ti “saan a mayat nga epekto iti relasion ti US ken Filipinas” iti panangala ti gobierno ti submarino iti Russia, ti DND ti dagus a nangipatangtang ti panangiklaro a “plano pay laeng daytoy” ken panangisigurado nga “umannurot ket respetaren” ti pagilian dagiti adda a tratado ken katulaganna iti militar ken depensa.

Isu a saan a nakaskasdaaw ti saan a panangrebyu wenno waswas ni Duterte kadagiti pabor iti US a tradado ken katulagan iti depensa ken militar. Kangkangrunaan ditoyen ti 1951 Mutual Defense Treaty (MDT), ti kabayagan a tulugan kasilpo ti depensa iti US iti Asia. Iti kinapudnona pinabakkeg pay ti agdama nga administrasion ti Visiting Forces Agreement (VFA) ken Mutual Logistics Support Agreement (MLSA) babaen ti panangipalubosna ti direkta a partisipasion ti US Special Forces iti laban idiay Marawi City ken panangisayangkat ti kadakkelan a joint military exercise iti baet ti Filipinas ken Amerika.

Napateg nga ipalagip a dagitoy a katulugan ket tulbek para iti panagtalinaed ti impluwensia ti US iti pagilian, iti Abagatan a Daya nga Asia ken iti Pasipiko (Southeast Asia and the Pacific). Ti MDT, VFA ken MLSA ket inlungalong ken induron ti US a mapirmaan tapno salakniban ti politiko-militar nga interesna iti daytoy a paset ti lubong.

Isunga ti panangwaswas dagitoy ket napateg a pagrukudan ti kinaseryoso ti siasinoman nga agturay iti panangipatungpal ti independiente a paggannurutan kasilpo ti relasiontayo iti ballasiw-taaw (independent foreign policy). Iti kasasaad nga awanan pangeddeng ti presidente ken ti sibubukel a gobierno a mangibus kadagitoy ken mangpatakyas kadagiti opisial a maka-Amerika, awan dua-dua a makuna nga agtaltalinaed ti dominasion ti US iti politika ken militar ti pagilian. # nordis.net

Click here for last part

Share

Leave a Reply