Daranudor ti Ilocandia: Soberania, itandudo kontra iti US ken China

Ni SHERWIN DE VERA
www.nordis.net

Maysa kadagiti kangrunaan a kari ni Presidente Rodrigo Duterte idi eleksion ti panangitandudona iti independiente a pagannurutan kasilpo ti relasion ti Pilipinas kadagiti dadduma a pagilian, partikular iti United States of America (US).

Idi Setiembre 2016, inbitlana iti Ingles iti maysa nga aktibidad idiay Siudad ti Davao: “Ti pannakirelasiontayo iti sangalubungan, itandudo ti Pilipinas ti independiente a patakaran iti balasiw-taaw.” Iti simmaruno a bulan, bayat ti panagsaona idiay Beijeng, China, irakurakna met ti pannakisina iti US: “Ipablaakko ti pannakisinak iti US. Saan a kontrol ti America ti biagtayo.”

Nagbalin a partikular a ladawan dagitoy a pablaakna iti napaspas a panangbukelna ti nasinged a relasion iti China ken Russia. Addang daytoy a kitkitaen dagiti sumagmamano nga eksperto a mangitunda ti baro a direksion ti relasiontayo iti balasiw-taaw.

Iti laksid dagitoy a saona, awan pay ti konkreto nga addang ti administrasion a Duterte a baliwan wenno waswasen dagiti napalabas a tulagan iti US kas ti Mutual Defense Treaty, Visiting Forces Agreement, Mutual Logistic Support Agreement ken ti Enhanced Defense Cooperation Agreement.

Babaen kadagiti nasao a kasuratan ket nakasubli ti militar ti US iti Pilipinas iti mas paborable a kasasaad kumpara idi a kasapulanda ti dakkel a pondo a mantinaren dagiti baseda. Itatta, amin dagiti pasilidad a kasapulanda ket sisasagana nga ipaay ti gobierno. Iti agdama, addaan walo a lokasion a naidiaya tapno usaren ti US a pagyanan ti tropana para iti “rotating deployment” kadagiti maisaysayangkat nga ehersesio-militar.

Ti kinaagpaysona, idi 2010, maysa ti probinsia ti Ilocos Sur kadagiti nakaisayangkatan ti Balikatan Exercises. Kagiddan daytoy ti ‘humanitarian assistance operation’ idiay Ilocos Norte a paset ti Operation Pacific Angel ti US military.

Segun kenni University of the Philippines Prof. Roland Simbulan, maysa a mabigbig nga eksperto kasilpo ti presensia ti US military iti Pilipinas, numan pay ti pablaak dagiti opisial ti pagilian ken America a ti Balikatan Exercise iti Ilocos Sur ket paset ti socio-civic program ken humanitarian assistance manipud iti US, saan a mailimed a kangrunaan a panggep daytoy ti direkta a pannakibiang ti tropa nga Amerikano iti operasion kontra iti rebolusionario a tignayan.

Maipalagip nga iti dayta a tawen, naisayangakat ti kaaduan nga aktibidad daytoy kadagiti minarkaan ti AFP ken PNP a ‘rebel-infested areas,’ kas kadagiti munisipio ti Sinait, Salcedo ken Sta. Cruz.

Iti panagamiris ti propesor, pamuspusan laeng ti US ti ‘humanitarian mission’ tapno palutputen daytoy dagiti estratehiko a lugar iti Amianan a Daya ti Luzon a paborable a pakaipasdekan dagiti pasilidadda.

Ita a tawen, adda manen maangay a nagtipon a panagsanay ti puersa militar ti Pilipinas ken US. Maiyaramid inton Hulio 9-16 ti maika-2 a Maritime Training Activity (MTA) Sama-Sama ti Philippine Navy ken US Navy idiay Naval Station Ernesto Ogbinar, Poro Point, San Fernando, La Union. Ti nasao nga istasion ket ti headquarters ti Naval Forces Northern Luzon. Makipagpaset ditoy ti 800 a kameng ti US Navy ken adda dagiti agobserba manipud iti Japan Maritime Self-Defense Force.

Panggep ti tinawen nga aktibidad a padur-asen dagiti opurtunidad iti panagsanay bayat a pappapigsaen ti nabayag nga aliansa ti dua a pagilian. Segun iti pablaak ti US Embassy, ikkan talmeg daytoy dagiti pakaseknan ti seguridad kas ti panagpirata, smuggling, panagpatrolia, humanitarian assistance ken kinasagana iti didigra.

Ngem kas ti immun-una a naiyaramid nga ehersisio-militar, kangrunaan a panggep daytoy ti panangpabaked ti tengngel ti US iti estratehiko a lokasion – iti Pilipinas iti Abagatan a Daya nga Asia, ken ti Amianan a Daya ti Luzon a sisasango ti West Philippine Sea (WPS). Paset daytoy ti panagpostura ti US para iti ‘containment’ ti China ken panagpamiliarisa kadagiti posible a pagsangladan a lugar kas pangarigan a dumanon ti armado a rinnanget iti agdama a tension a mapasapasamak iti WPS.

Pammaneknek dagiti nadakamat a katulagan ken dagiti nagtipon nga ehersisio-militar kas ti Balikatan ken ti MTA Sama-Sama nga iti laksid ti panagposision ti China kadagiti isla idiay Spratly’s, agtaltalinaed a ti US ti gangannaet nga addaan dominante a presensia militar iti pagilian.

Ngem saan a kayat a sawen daytoy a saantayo a tubngaren ti agresibo a panagserrek ti China iti teritorio ken ekonomia ti pagilian. Rumbeng laeng nga agtignaytayo kontra iti panangaramat ti China iti pangmilitar a superioridadna tapno agawen ti teritoriotayo ken ti pautangna tapno impluwensiaan ti politika ken ekonomiatayo. Saantayo a liplipatan a kompania a Chinese dagiti nangisayangkat ti makadadael ken manangurimes a panagminas ti blacksand iti coastal areas ti Ilocos Sur.

Iti kasasaad a ti “independent foreign policy” nga inkari ni Duterte ket nagturong laeng iti wayawaya a panagpili no siasinno nga imperialista ti makaipaay ti benepisio kenkuana. Kasapulan a ti naruay nga umili ti mangital-o ti soberania ti pagilian iti amin a tay-ak kontra iti dua nga imperialista. Kiddawentayo iti gobierno ti panangirupir daytoy iti integridad iti teritorio ti Pilipinas iti Spratly’s, ti panangipublikoda kadagiti linaon a kondisiones ti pautang ti China, ken kasta met, dagiti operasion nga isaysayangkat ken impasdek a pasilidad ti US iti pagilian.

Saantayo nga ipalubos nga aramaten ti China ken US ti risiris kasilpo dagiti isla ken rekurso iti WPS tapno agiplastar kadagiti pasilidad ken puersa militarda. Kasta met ti panangguyodda kadatayo iti risiris dagiti imperialista a pagilian para iti panagbibinningayda iti lubong.#nordis.net

Share

Leave a Reply