Daranudor ti Ilocandia: Ania dagiti rumbeng nga iprotesta ti Ilocandia?

Ni SHERWIN DE VERA
www.nordis.net

Panangikiddaw iti suspension ken pannakawaswas ti TRAIN Law. Pinakaro ti baro a linteg ti panagbuwis ti kinarigat a marikrikna ti umili. Nabigbig la ngaruden a ti rehion nga addaan kangatuan nga unemployment rate (8.2%) ti intero a pagilian, isu pay ti agsagsagrap ti kangatuan nga inflation manipud idi Mayo (4.8%) inggana idi Hunio (5.7%) iti Amianan a Luzon. Saanen a maliklikan ti panangsagrap ti naruay nga umili ti nangato a presio dagiti makan (5.4%), dagiti serbisio a kasapulan iti balay ken krudo (6.8%) ken serbisio para iti salun-at (3.0%).

Panangitandudo iti nainkalintegan ken makabiag a tangdan ken sueldo. Ti kaaduan a pigsa’t tegged ti rehiyon ket nakapauneg kadagiti pangngeddan a kontraktual ken nababa ti pasueldona. Iti laksid ti nangato a gastos iti inaldaw-aldaw a kasapulan, ₱273 laeng ti gagangay nga aw-awaten dagiti mangmangged iti inaldaw bayat a ti kasapulan ti maysa a pamilia nga addaan lima a kameng tapno mabiag a nasayaat ket P979, segun iti IBON Foundation. Isu nga uray pay tallo a kameng ti pamilia ti agtrabaho, agkurkurang latta iti ₱160 ti masapulanda iti inaldaw wenno ₱4,800 iti binulan. Dakdakkel pay ti giddiat (₱581) no usaren ti kinuna ni NEDA Secretary Pernia a ₱42,000 a kasapulan ti pamilia tapno mabiag a disente.

Kababaan a panagngato ti floor price ti tabako. Kas kangrunaan a cash crop, ti tabako ti kadakkelan a paggapgapuan ti ar-aramaten ti mannalon a pinansia para kadagiti kasapulanda. Ngem bayat ti panangipaay daytoy ti binilion-bilion a pondo para kadagiti lokal a gobierno ken ganansia kadagiti kompania, kababain a limos ti nainayon iti presiona iti sidong ti agdama nga administrasion. Ti nayon nga agabereyds ti ₱1.75 iti floor price iti amin a klase ti tabako ket kababaan iti uneg ti nasurok maysa a dekada. Nakakaskas-ang pay ti realidad a ti ilaslastog ti National Tobacco Administration a 25% a return of investment iti panangikeddeng ti floor price ket saan a karaman ti kasukat ti bannog ken sakripisio ti mannalon.

Panangiduron kadagiti manangurimes ken makadadael a proyekto. Inbabawin ti agdama a mangidadaulo ti DENR a ni Roy Cimatu dagiti napateg a decision ni Gina Lopez kontra iti makadadael a panagminas. Maysa ditoyen ti panangsuspendi ti Lepanto Consolidated Mining Company ken ti panangiparit iti panagminas kadagiti watershed areas. Kabayatanna, kangrunaan nga itantandudo itatta ni Duterte ti panangaramat ti narugit ken makasabidong a coal-fired plant. Dua a planta ti panggep a maipasdek iti rehion: idiay Sual, Pangasinan ken Luna, La Union. Kasta met ti pananginayon daytoy kadagiti dam a manglayos kadagiti ili. Dua kadagitoy a nakapauneg iti programa a “Build, Build, Build,” ti Gregorio del Pilar Impoundment Project ken Ilocos Norte Irrigation Project Phase 2, bayat a ti maysa ket iti sidong ti Public-Private Partnership ti LGU Naguilian. Malaksid kadagitoy, nakapila pay ti lima a hydropower dam iti Ilocos Norte (2), Ilocos Sur (1) ken La Union (2).

Panangipaay ti pabor iti pamilia Marcos iti laksid ti nakaro a korapsion ken panangtaripato iti politikal a dinastia. Bayat ti pannakisinninged ni Duterte kadagiti Marcos, maibutbutaktak met ti nakaro a korapsion iti pondo a nailatang para kadagiti mannalon ti tabako. Malaksid ti ₱65.44 milion nga immun-unan a naduktalan a kuestionable ti pannakausarna, adda pay ti naduktalan ti Commission on Audit a ₱21 milion a proyekto a parparbo ti dokumentona ken saan a nakapapati a nagatgatang ken naideliver a ramramit nga aggatad ti ₱154 milion. Ngem iti laksid dagitoy a pammaneknek, agtultuloy ti panangited ni Duterte ti pabor kadagiti Marcos. Nayon pay nga agtaltalinaed ti panangipaay ti administrasion iti proteksion kadagiti dinastia. Nalatak daytoy iti agtultuloy a saan a pannakaipasa ti linteg kontra iti dinastia ken ti kinaawan ti probision kontra iti daytoy iti mailunglungalong a Konstitusion ti pederal a gobierno.

Kumarkaro nga atake iti karbengan ti umuli ken panangkriminalisa kadagiti aktibista. Iti daytoy laeng kallabes a bulan, pinangtaan ti maatap a kameng ti armado a puersa ti gobierno da Fr. Randy Manicap ken Fr. Arvin Manrubang ti Iglesia Filipina Independiente (IFI). Aktibo dagitoy a kleriko iti panakidangdang kontra iti makadadael a panagminas ken panangitandudo iti karbengan tao. Malaksid kadakuada, agtululoy ti nasaknap a panagkampo ti 81st IB kadagiti komunidad nga addaan napigsa nga oposision ti umili kadagiti atapenda a proyekto ti gobierno a mangipaay ti didigra iti biag ken pangkabiagan kas iti Salcedo ken Quirino, Ilocos Sur. Kasta met nga isaksaklang ti gobierno babaen kadagiti parparbo a kaso dagiti aktibista ken kritiko. Malaksid iti kaso ti numo ti biang, adda pay lima a babbai ken maysa a pastor nga aktibista a pinbasolda nga NPA ken kinasuan ti militar. Agtultuloy met ti pamutbuteng ken pananglipit kadagiti lider ken kameng dagiti progresibo nga organisasion. Saan pay a naibilang ditoy dagiti ginasut a biktima ti Oplan Tokhang ti gobierno iti rehiyon. # nordis.net

Share

Leave a Reply