Makan a la Pinoy: Taraon iti ritual: demsiang, pinuneg ken inanger

Ni BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net

Itay naminsan nga aldaw napanak nakipaset iti maysa a ritual ti Ibaloy para iti natay a gayyem. Daydi John Anthony ‘Igan’ Marasigan ket saan nga Ibaloy ngem inaklonen dagiti nakaikamanganna a maysan isuna nga Ibaloy.

Ni Igan ket nagsursurat met laeng idi ditoy a diaryo iti kolum a Balancing Wheel, kasinnublatna nga agsursurat ditoy ti dati a cartoonist ditoy met laeng a diaryo a ni Tito Sanqui (pastor itattan).

Adda ti pammati dagiti Ibaloy a kadawyan iti panawen ti panagladingit, ti kararua wenno ispiritu dagiti naulila ket agkatangkatang isu a mangiyaramid ti pamilia iti ritual a dawit. Mangisayankat ti mambunong iti dawit tapno maisimpa ti pamilia a naulila ken agbiagda a nasayaat. Ditoy, maparti ti maysa a baboy ken basaen ti mambunong ti dalem ken apro no nasayaat ti senialna.

Basbasaen ti mambunog ti seniales iti dalem ken apro ti baboy. Photo ni Brenda S. Dacpano

Kalpasan ti ritual, maituno ti dalem ken namit (taba). Maiw-iwa iti naingpis dagiti tinuno ken matimplaan iti suka, asin ken malaokan ti naiw-iwa a sibuyas. Maawagan daytoy iti demsiang. Maiwaras ti demsiang kas appetizer bayat a maang-anger ti dadduma pay a paset ti baboy a maiwaras to kas main course kagiddan ti innapuy.

Kalpasan ti dawit, naiyaramid manen ti maysa a ritual a sangbu. Daytoy a ritual ket maidaton iti Kabunyan kas pangapresiar iti nasayaat a gasat. Adda ti pammatida a dagiti ansestral nga ispiritu wenno dagiti nabiit pay a natay a kakabagian ket makaited iti nasayaat a gasat babaen kadagiti itedda a seniales nga yinterpret ti mambunong. Maparti manen ti maysa a baboy ken basaen ti mambunong ti dalem ken apro.

Panagaramid ti pinuneg. Photo ni Brenda S. Dacpano

Kalpasan a mabasa ti dalem, mategteg iti dadakkel ti karne ti baboy ken maiwaras a watwat ti dadduma ken maanger met laeng ti nabati a paset ti baboy. Maaramid met ti pinuneg wenno blood sausage – ti nadalusanen a bagis ti baboy ket mapaseksekan ti naglaok a dara ti baboy, tinadtad a kalabkab ken asin. Dagitoy ti maiwaras manen a kanen dagiti dimmar-ay iti ritual.

Damok ti makaimatang iti dawit ken sangbu isu a dinawat ko ken ni Santi, maysa a miembro ti pamilia a mailawlawag kaniak ti kaipapanan dagitoy a ritual.# nordis.net

Share

Leave a Reply