Naguilian dam, saan kayat ti umili

By SHERWIN DE VERA
www.nordis.net

KONTRA DAM. Kiddaw dagiti umili ti Naguilian ti saan a panakaitakder ti P1.51 bilyon a Naguilian Mini-Hydro Power Plant a patienda a mangipaay ti layus ken didigra kadagiti iti 14 a barangay ti munisipyo.

SAN FERNANDO, La Union — “Patayenna kami, pukawen na ti pagnaedan ken pangkabiaganmi”

Daytoy ti rikna ken kapanunutan dagiti umili ti Naguilian a nakipagpaset ti protesta idi Mayo 1 iti daytoy a syudad kasilpo ti pannakaipasdek ti hydropower dam iti ilida. Nasurok 25 a kameng ti Timpuyog ti Marigrigat nga Umili ti Naguilian (TIMUN) ti nakpaset ti tignay tapno idanun ti parikutda.

“Awan sabali a papananmi ken pangalaan ti makan no saan laeng nga idiay ayanmi, idiay Bimmotobot,” uuna ni Erlinda de Leña, 78, taga-Lower Bimmotobot. Ti nasao nga istruktura ket maikabil iti baba ti nasao a barangay.

Nagnaed ni isuna iti lugar idi 1965, iti malagip na, manipud idi inggana iti agdama ket malaylayos ti baryoda tunggal panagtutodo. Pattienna a no maipatakder ti dam, nakarkaro a layos ti sagrapenda.

“Saanmi kayat a matuloy ti proyekto, kinapatangmi ni mayor ngem kunana a minidam lang ket matuloy a matuloy kano uray anya ti mapasamak,” nayonna.

Ni Reynaldo Flores, maysa kadagiti ninaganan ni Presidente Rodrigo Duterte a politiko nga adda kainaiganna iti iligal a droga, ti agdama a mayor ti ili.

Agamamak met lang ni Jaime Monis, 65, dati a nagtrabaho iti National Irrigation Administration. Inbingayna a segun iti kapadasan na kas private contractor ken NIA trabahador ti niya a nakaipasdek ti uppat a dam, napeggad daytoy kadagiti komunidad nga asideg iti struktura.

“Nu panawen ti panagbabagyo, agkissay nga agkissay ti danum ti dam, ket napigsa ti ayos ti danum no kastoy, iyanodna dagiti dalapusen na,” palawagna.

Innayon ni Manong Jaime a mayat ti proyekto para kadagiti negosyante ken iti lokal a gobierno ngem peggad ken rigat ti ipaayna kanyada nga agnaed ti asideg ti karayan.

“Dawdawatenmi nga saanda koma ituloy daytoy a proyekto, panunutenda koma met dakami a maapektaran saan laeng a diay pagnegosyoanda ti kitaenda,” kiddawna.

Malaksid kenni Manong Jaime, nakipaset pay ti kabaryoanna ken pasado a Punong Barangay ti Mamat-ing Sur a ni Artemio Gomez. Agtawen isuna ti 71, naiyanak ken dimmakel ti nasao a barangay.

“Ti barangaymi ti umuna a dungparen ti danum manipud idiay dam, ngem saan lang a dakami ti maapektaran,” kuna ti dati a kapitan.

Malaksid ti Mamat-ing Norte, a pakaibangonan ti dam, sigud pay a maapektaran ti panangipasdek ti pasilidad dagiti barangay ti Mamat-ing Sur, Bimmotobot, Tudingan. Gusing Sur, Gusing Norte, Baraoas Norte, paset ti Daramuangan, Dal-dalipaoen, Cabaritan Sur, Ortiz, Natividad, Saguidan Norte ken Sur. Basar ti 2015 a sensus ti populasyon, addaan 19,727 kadagiti nadakamat a barangay.

Ti P1.51 bilyon a Naguilian Mini-Hydro Power Plant nga addan 20 metro a dam ket agpartuat ti 8.5 megawatts nga elektrsidad ken aglaon ti 13.5 milyon a kubiko a danum. Segun ti project proposal ti Auburn Power Technologies, Inc., agserbi pay daytoy para iti irigasyon, flood control, ken turismo.

Kuna ni Manang Erlinda, sinao ti mayorda a pagyamananda kano ta adda maited a trabaho, ken libre ti panagiskwela ken kuryenta kadagiti maapektaran ti dagada.

“Anannoenmi ti trabaho ken dagiti ibagbagana a libre no awan metten ti pagbalayanmi, no mapukawen ti kangrunaan a pagtataudan ti pagbiagmi, no ti proyekto met ket ipapataymi,” kunana. # nordis.net

Share

Leave a Reply