Daranudor Ti Ilocandia: Ania ti ibagbaga ti ekonomia? 2/2

SHERWIN DE VERA
www.nordis.net

MAUDI A PASET
Click here for first part

Ilaslastog ti administrasyon a Duterte ti dakkel a koleksyon daytoy ti buwis iti bulan ti Enero ken Pebrero. Segun iti Department of Finance, nangatngaton ti 15.5% ti buwis a nakolektada iti umuna a bulan ti 2018 kumpara iti naglabas a tawen. Bayat a nakasingiren daytoy ti P44.49 billion nga excise tax. Amin daytoy gapu ti implementasyon ti Tax Reform Acceleration for Inclusion (TRAIN) Law.

Nu iti benneg ti gobierno, ti dumakdakkel a koleksyon ti buwis ket maysa a pagrukudan a puminpintas ti ekonomia. Ngem malaksid ti dakkel a koleksyon, napatpateg a siripen ti epekto daytoy iti kasasaad ti umili, aglalo ti intar dagiti marigrigat.

Ikkan talmeg daytoy nga artikulo ti intar ti mannalon, a basar iti rekord ti Philippine Statistics Authority idi 2016 ket mangbukbukkel ti 30% ti pigsa’t tegged ti Ilocos.

Idi 2017, sakbay ti implementasyon ti TRAIN Law, dimmanon ti 3.2% ti inflation rate. Daytoy ti rukod ti panagpangato ti presio dagiti produkto ken serbisio, ken kadakkel ti panagbaba ti kabaelan a gatangen ti tunggal piso. Bayat a dimmanon met daytoy ti 3.8% iti umuna a tallo a bulan ti 2018.

Inkari ni Duterte nga ikkanna ti importansya dagiti mannalon, ngem manipud idi nagtugaw, P29.00 laeng ti naipaay a nayon ti minimum wage (kababaan a tangdan) kadagiti mangmangged talon. Naipaayanda ti P16 a nayon idi Octubre 2016 babaen ti Wage Order No. 18 ken P13.00 iti Enero ti daytoy a tawen babaen ti WO No. 19.

Ngem palalo nga agkurkurang ti agdama a kababaan a tangdan a P256, ken agparparang a limos laeng nu maikumpara ti kasapulan ti pamilya dagiti mannalon. Saan pulos a matutupan daytoy ti kasapulan ti pamilya, agkurang pay ketdi ti P607 para iti kasapulanda.

Basar iti nadakamat nga inflation rate, mapatta-pattan a dumanunen ti P863 iti inaldaw ti kasapulan ti maysa a mannalon nga addaan lima a kameng ti pamilya tapno matutupan ti amin a kasapulanda. Isunga bayat a nanayunan ti P57.00 ti gastos (posible a nangatngato pay iti agdaman) ti mannalon ti inaldaw iti turay ni Duterte, P29.00 laeng ti naited a nayon iti kababaan a tangdanda.

Malaksid ti nababa a tangdan, sagsagrapenda pay itatta ti nangato a gastos ti produksyon. Manipud Enero inggana ti agdama, namin sangapulon a nagpangato ti presio ti krudo. Mapaspasungadan pay ti panagngato na manen intun umay a domingo. Daytoy a pasamak ket nangapektar ti amin a tay-ak ken ramen iti panagtalon.

Iti panagpasayak, kaspangarigan iti tabako, kabana ti 60 litro a maaramat bayat a dumanon pay ti 100 a litro no adayo ti paggapuan ti danum, kadawyan a mausar ti diesel. Manipud ti abereyds a P33.88/litro idi napan a tawen, iti agdaman ket P45.53/litro (basar ti rapid survey ti 37 a paggasolinaan iti Ilocos) wenno nayon a P11.64 iti tunggal litro.

Ngimato met ti P0.15-P0.25 ti tunggal metro kwadrado iti panagpatraktor. Kayat na saoen, P1,500-P2,500 ti nainayon iti gastos ti mannalon. Saan pay nairaman ditoy ti kunada a P5.00-P20.00 a nayon kadagiti araramatenda a rekado ken kasapulan bayat iti panagpakan kadagiti alaenda nga agtrabaho.

Ipakpakita laeng dagitoy nga saan amin a numero kasilpo ti ekonomiya nga ipabpablaak ti gobierno ket mangituntunda ti panagdur-as ken pagsayaatan ti umili. Kadawayan nga aramatenda lang dagitoy tapno kaluban ti pudpudno a sasaaden ti umili a Pilipino.

Kabayatan dagitoy a pasamak, adun dagiti grupo a mangkidkiddaw ti pannakaibasura ti TRAIN law ken dagiti neoliberal a programa ti administrasyon. Maysan kadagiti kangrunaan a maidurduron ket ti panangiruangan ti nairut kontrol ti gobyerno kadagiti kangrunaan a produkto ken serbisyo kas iti krudo, danum ken enerhiya. Kastamet ti panangipaay ti nainkalintegan a tangdan ken sweldo, ken presio dagiti produkto ti mannalon.

Ti usto panangaramat dagiti numero kasilpo ti ekonomiya ket diay mangilanad nu apay a kasapulan a baliwan dagiti polisiya kasilpo ti ekonomiya ken kabuklan a kasasaad ti gimong. Daytoy ti praktika a mangibutbutaktak ti parparbo a panagrang-ay ken mangidatdatag ti alternatibo tapno magun-od ti pudpudno a nailian a panagdur-as.#nordis.net

Share

Leave a Reply