Innadal iti lengguahe nga Ilokano, naangay

Ni BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net

BAGUIO CITY — Naangay ti Talastasan kenni Dr. Aurelio Solver Agcaoili idi Abril 5-6, 2018 idiay University of the Philippines Baguio (UPB). Lima a topiko ti inyadalna kadagiti estudiante ti unibersidad, manursuro manipud iti nadumaduma a pagadalan ken dadduma pay nga interesado nga indibidwal. Ti aktibidad ket kas panangselebrar iti National Literature Month ken Ilokano Literature Month.

TALASTASAN with Dr. Aurelio S. Agcaoili. A 2-day lecture series in celebration of Ilokano Literature Month: “We understand the world by the mediating power of our language. Language is at the service of our people.” Photo by Sherwin De Vera

Ni Agcaoili ket program coordinator ti Ilokano iti University of Hawaii iti Manoa idiay Honolulu, Hawaii, ti maymaysa nga academic program iti intero a lubong a mangit-ited iti bachelor’s degree iti arts a nakapokus iti panagadal iti lengguahe ken literatura nga Ilokano. Inimbetaran isuna ti College of Arts and Communications babaen ti Department of Language, Literature and the Arts ken ti Talastasan Lecture Series Committee ti UPB.

Ti topiko a ‘Pragmatics of ‘Diablo,’ A Novel in Progress’ ket nobela nga isursuratna iti agdama. Addaan daytoy iti konteksto ti lima a libro a sinuratna: Bannuar, Padre Ili, Diablo, Redemption ken Dangadang iti setting 1986 agingga iti maudi a paset ti gobierno nga Arroyo idi 2011.

Sinaludsod isuna ti maysa a propesora no apay a kasapulan nga small people, powerless, nameless people ti maisursurat. Kinunana a gapu ta isuda ti saan a mangmanggegan iti boses. “There is no communication, what we have is miscommunication,” kinunana.

Sinaludsod met ni Prof. Grace Subido ti UPB no ania ti makunana maipanggep iti positionality. Daytoy ket manipud iti nangngegan ni Subido kadagiti dadduma a tao a gapu ta isuna ket adda iti sabali a lugar. Insungbatna, “Perhaps I can see more because I am near and far away…I admit that even if I write about history, I also write from a lens of an American.”

Ti maikadua a topiko a ‘Literature As Witness of Our Times: Moral Agency in Authorship, and the Question of Truth and Social Justice’ ket maipanggep iti pannirigan iti kasasaad ti tao, sarming ti gimong ken no kasanotayo a yebkas daytoy kas witness, testimony iti literatura. “Iti panawen a nakaro ti riribuk gapu iti totalitarianism, authoritarianism, ‘trollism’ gapu iti panangsalaknib kadagiti napnuan gura a rehimen..adda ti maymaysa laeng a nabati a rebbengen ti mannurat, ken kas extension, para iti literatura ken amin nga arts: a makikaykaysa iti intar ti nakurapay ken maidaddadanes, kumampi kadagiti maipapaigid ken agar-arapaap iti nasayaat a biag, nasayaat a gimong, pagsayaatan ti kaaduan,” kas inlanad ti polyeto iti lecture.

“As witness, do things voluntarily…if you cannot do something better, stop it,” kinunana. “A good literature is a literature for all people,” innayonna.

Inpaganetgetna pay a “literary should side with historical facts, and truth must be in a way that it’s not only under the franchise of those in power.”

‘Beyond Demotic Ilokano and Into Ilokano Linguistic and Cognitive Philosophy: The Commitment to High Ilocano’ ti maikatlo a topiko. Idurduron ni Agcaoili ti intellectualization wenno panangital-o iti lengguahe nga Ilokano. Impalawagna a ti Demotic Ilokano, manipud iti sao a democratic ket lengguahe ti kaaduan a tao/masa. Ti panangi-professionalize wenno panangi-intellectualize ti porma ti Ilokano kas lengguahe a mausar iti benneg ti legal (korte), medikal, akademia, ken dadduma pay ket saan a kayat a sawen a maiwaksi ti Demotic Ilokano no di ket manayonan pay daytoy. Kinunana a saan met a mabalin nga usaren ti lengguahe ti, kas pagarigan, tricycle driver iti uneg ti korte.

“There is no such thing as pure Ilokano,” insungbatna iti saludsod ti maysa a nagpartisipar iti no ania ti takder na iti panagkita ti dadduma a mannurat maipanggep iti “pure Ilokano.”

“I am not destroying Demotic Ilokano but pushing it forward to become High Ilokano,” kinuna ni Agcaoili. “I am not demonizing Demotic Ilokano, we need this,” insilpona.

Iti panangilawlawag ni Dr. Elizabeth Calinawagan ti UPB maipanggep iti panangiduron iti High Ilokano , “intellectualized version is already in existence.” Immannamong ditoy ni Dr. Agcaoili ken kinunana, “We have an intellectualized form that we have lost.”

Iti topiko a ‘Radical Dis/courses in Ilokano-Amianan Poetics,’ binasa ti autor ti sumagmamano a radikal a daniw a putar dagiti adda iti rebolusyunaryo a tignayan ken mainstream. Daytoy a klase ti poetics ket inadawna manipud iti obrana nga aw-awaganna nga ‘Ilokano-Amianan Studies.’

Ti panangilawlawagna iti kaipapanan dagiti pinutar a daniw dagiti adda iti rebolusyon, kinunana a: “Sacrifice is not a faith thing, not even a religious thing. If there are people who really understand the word, it’s those who are engaged in the revolution.”

Nagleppas ti lecture babaen ti topiko a ‘Narrativity Issues in the Retelling of the Life of a Town: The Case of Nagtipunan.’ Inamiris daytoy ti galad ti narration, narrative ken narrativity ken napabaro dagitoy iti panangsango ti mannurat iti biografia ti ili ti Nagtipunan iti probinsia ti Quirino. # nordis.net

Share

Leave a Reply