Women’s Front: Babbai, labanan ti tiranya!

By INNABUYOG
www.nordis.net

Selselebraran ti intero a lubong ti Marso 8 kas Sangalubungan nga Aldaw dagiti Babbai tapno bigbigen ti napateg a kontribusyon da iti gimong. Ngem, ammo tau kadi a daytoy tinawen a selebrasyon ket nangrugi kas Sangalubungan nga Aldaw Dagiti Babbai nga Anakling-et ken resulta ti militante a panangilaban dagiti babbai para iti karbengan ken pagimbaganda?

Sakbay nga inadaptar dagiti pagilian a miembro ti United Nations (UN) ti Marso 8 kas aldaw dagiti babbai idi 1975, addan dagiti sosyalista a pagilian ken estado iti sumagmamano a paset ti lubong a mangramrambak iti Marso 8. Nangrugi daytoy kas politikal a laban dagiti babbai kontra iti despotiko a panagturay dagiti Tsar iti Rusya idi nasapa a paset ti 1900, ken laban dagiti marigrigat a babbai para iti nainkalintegan a sweldo ken natalged a kasasaad iti pagtrabahoan.

Idi 1910, nasurok sangagasut a babbai manipud iti 17 a pagilian ti nagkaykaysa a nangisingasing a maaddaan ti aldaw dagiti babbai iti mai-kadua a komperensya dagiti babbai a napasamak idiay Copenhagen, Denmark. Insingasing ni Clara Zetkin manipud iti German Democratic Party ti kapanunutan ti pannakaadda ti Sangalubungan nga Aldaw Dagiti Mangmangged a Babbai tapno ibutaktak dagiti pannakaidadanes a sagsagrapen da, nangnangruna dagiti babbai a marigrigat ken tapno mairehistro ti naisangsangayan a dangadang dagiti babbai iti kagimongan.

Kas resulta daytoy a komperensya, idi Marso 19, 1910, naisayangkat ti umuna a selebrasyon ti Internasyunal nga Aldaw Dagiti Mangmangged a Babbai idiay Austria, Denmark ken Germany nu sadinno ket nasurok maysa milyon a babbai ken lallaki ti nakipaset kadagiti mobilisasyon para iti panangitandudo iti karbengan ti babbai iti trabaho ken panagsanay, panagbotos, karbengan nga agtrabaho kadagiti pampubliko nga opisina ken para iti pananggibus ti diskriminasyon kontra kadagiti babbai. Daytoy ti makuna nga umuna a pakakitaan ti militansya dagiti babbai a mangmangged.

Manipud ditoy, dagiti tignayan dagiti babbai iti intero a lubong ket ramrambakandan ti Marso 8 kas Internasyunal nga Aldaw dagiti Babbai karaman dagiti nadumaduma a gubyerno ken United Nations. Ditoy Pilipinas, napasamak ti umuna a pananglagip ti Internasyunal nga Aldaw Dagiti Mangmangged a Babbai idi 1971 nga indauluan ti Makibaka, organisasyon dagiti babbai ken babbai nga estudyante a nu sadinno ket dimmanon ti sangagasut a miembro ti Katipunan ng Bagong Kababaihan (Katipunan) ti nagmartsa kontra iti kinakurapay.

Iti agdama, lagipen tayo ti Internasyonal nga Aldaw Dagiti Babbai iti tengnga a ti kasasaad dagiti babbai ken ubbing iti intero a lubong ket makasagsagrap iti nakaro a kinarigat, panagbisin ken panang-abuso. Maysa a kasasaad a saan a naiduma iti panawen a nu sadino a dagiti babbai ket nagtignay para iti makan ken kappia. Daytoy ti mangipakita nga atiddog pay ti dalan a pagnaen tayo para iti pananggun-od iti panggep a magibusan ti panangidadanes kadagiti babbai iti uneg ti administrasyon ni Presidente Rodrigo Duterte.

Ti kinapudno na, kumarkaro ti panagrigat dagiti babbai gapu iti kontra-marigrigat a polisiya ken tiranya nga administrayon ni Presidente Duterte. Naipasa ti Tax Reform Accelaration Law (TRAIN) a ti kinapudno na ket mangnayon pay iti kinabaknang kadagiti nababaknang kabayatan a mangpakaro iti kinapanglaw kadagiti napapanglaw. Dagiti agarup 15.2 milyon a mangmangged ken mala-mangmangged nga addaan iti minimum a sweldo ket saan nga agnumar iti daytoy gaputa saan dan a mabuwisan ngem agsagaba da iti panagngato ti presyo dagiti amin a gagatangen. Nangnagruna a parigat kadagiti nanang ti Train ta marigatan da nga agbadyet tapno magastusan dagiti kangrunaan a kinakasapulan ti pamilya.

Gapu iti kastoy a kasasaad, mapilitan dagiti babbai nga agbirok iti nadumaduma a pamuspusan tapno masupusupan ti pangkasapulan ti pamilya uray nu maipisok iti peggad ti salun-at wenno mismo a biag da. Kasta met a maiduron dagiti babbalasang a sumrek kadagiti makunkuna a “kapit sa patalim” a pagtrabohoan kas iti prostitusyon ken dadduma pay a nu sadinno ket bulnerable da iti panangabuso ken panagranggas.

Kasta met a kaaduan kadagiti nanang ket mapilitan nga umutang kadagiti babaknang wenno institusyon a dadakkel ti interes na kas iti agraraira a Card Bank kadagiti komunidad a nu sadinno ket mapilitan da nga usaren ti bassibassit a sanikua da kas collateral. Nayonna pay, adu dagiti mapilitan a mapan agtrabaho iti ballasiw-taaw uray pay nu nasakit a panawan ken kanayon a madadanagan iti kasasaad dagiti maibati a pamilya. Ti nakakaskas-ang ket ti masagsagrap dagitoy nga OFW a panang-abuso manipud iti amo da karaman dagiti kaso iti pammapatay.

Ti cash transfer nga insingasing ti Department of Finance tapno kano makissayan ti epekto ti panagngato dagiti presyo dagiti pangkasapulan dagiti pamilya a napapanglaw ket panangbigbig mismo iti pudpudno a madi nga epekto ti Train. Ngem daytoy a cash transfer ket temporaryo laeng ta maited laeng daytoy iti umuna a tallo a tawen ngem ti excise tax ket agtultuloy ken ngumato iti kada tawen. Nayonna pay, anya ti magatang ti gatad a 200 pesos nga ited ti gubyerno iti kasasaad nga amin a gagatangen ket aglilinnumba a ngumato?

Maysa pay a mapadpadaanan a nayon a didigra kadagiti babbai ken ti amin a Pilipino ket ti singasing a panangbaliw ti Konstitusyon wenno Charter Change tapno magun-od kano ti Pederalismo. Iti singasing a panangbaliw ti konstitusyon a nilaon ti Resolution of Both Houses No. 8 wenno RHB No.8 ken ti proposal ti PDP-Laban ket panangsukat ti agdama a porma ti gubyerno iti Pederalismo, ngem segun iti linaon dagitoy, nalawag nga addang daytoy ni Duterte ken dagiti alipures na tapno agbayag wenno agtalinaed da iti pwesto, agpabaknang pay ken agpalawa ti kontrol ken bileg da – iti ababa a sarita, para iti diktador a panagturay.

Ti linaon ti dua a proposal ket ti pannakaikkat dagiti “protectionist” a probisyon para iti ekonomya a nakalanad iti 1987 a Konstitusyon. Dagiti singasing ket ti panangipalubos iti 100% a panangtagikua dagiti ganggannaet iti kadagaan karaman ti agrikultural a daga ken 100% a panangipalubos kadagiti ganggannaet a korporasyon a manggundaway kadagiti natural a rekurso, a dagitoy ket maiparit iti uneg ti agdama a 1987 a Konstitusyon. Dagiti kangrunaan ken napapateg a serbisyo publiko wenno ahensya kas kadagiti pampubliko a pasilidad, mass media ken dagiti institusyon ti edukasyon ket mabalin ti 100% a kontrol ken panangtagikua dagiti ganggannaet.

Para kadagiti nainsigudan nga umili karaman dagiti nainsigudan a babbai, agresulta daytoy ti nakaro a pannakadadael ken pannakagundaway ti nagtaudan a daga ken ti panangtagibassit iti karbengan iti bukod-a-panggeddeng. Kayat na a saoen, adu pay a minas, dams ken proyekto iti enerhiya ti sumrek iti Kordilyera nga agresulta iti nakaro a panangdadael kadagiti nabatbati a bakir, danum ken aglawlaw, nga inay-aywanan ken sinalakniban dagiti appo tayo.

Ti kolektibo a kapadasan tayo iti nabayag a panangtrato ti estado iti Kordilyera kas resource base ket dakkel ti naadal tayo a dagitoy a proyekto ket nagresulta iti pannakasina-sina dagiti komunidad, pannakapukaw dagiti napipintas a kaugalian tayo kas iti innabuyog, ub-ubbo ken alluyon. Ti naisukat kadagitoy ti indibidwalismo ken kinaawan ti talek iti uneg ti komunidad. Nayon na pay, kumarkaro a maipaidam ti karbengan iti edukasyon ken dagiti dadduma pay a basaran a serbisyo gapu iti panangipasa ti gubyerno kadagitoy a serbisyo kadagiti pribado a korporasyon.

Maysa pay, manipud idi nagtugaw ni Duterte kas Presidente, nakita tayo a tuloy-tuloy ti panangbastos ken panangbutbuteng na kadagiti babbai. Ngem nu adda ti mangdillaw kadagitoy, nalaka na nga ibaga nga ang-angaw laeng dagitoy. Namin-adu ti ang-angaw na mainaig iti rape wenno panagrames. Ti umuna ket ti angaw na iti pannakarames ken pannakapapatay ti maysa nga Australian a babai. Ti maudi ket ti panangibaga na kadagiti militar a mabalin da a ramesen dagiti babbai a kontra iti gubyerno. Nakita tayo met nu kasano na a tagabassiten ti seksualidad ken dignidad dagiti babbai, nangnangruna dagiti natured a mangtubtubngar kadagiti polisiya na.

Ti maudi nga insawang na kontra kadagiti babbai ket ti panangibaga na kadagiti militar a nu adda ti makita da nga NPA a babai ket “shoot her in the vagina”. Idurduron na dagiti pasista a militar nga agaramid iti nakarkaro ken nadara a pananglabsing iti karbengan pangtao ken nakaro a panang-abuso ti International Humanitarian Law nga awan pannakadusa da. Iti kastoy, karkaro na a pairtengen pay ti tukad ti terorismo ti estado kontra kadagiti babbai ken umili. Dagitoy nga insawsawang na ti mangipakita iti pudno a kinatao na ken mangpaneknek ti macho-pasismo a galadna ken mangipakita nga isuna ti karurungsutan nga adda iti poder ita a panawen.

Nayon pay ti panang-atake ti gubyerno ni Duterte kadagiti babbai a mangilablaban iti karbengan pangtao (Women Human Rights Defender) ken aktibista a seryoso ken pudpudno nga agserserbi kadagiti marigrigat a komunidad ditoy Kordilyera. Kas panangipatungpal iti Oplan Kapayapaan nga anti-insurhensiya a polisiya ti gubyerno, binukel na ti Inter-Agency Committee on Legal Action (IACLA) tapno sistematiko ti panangiwayat na kadagiti parparbo a kaso kadagiti lider masa ken aktibista imbes a sungbatan na dagiti isyu ken pakaseknan dagiti marigrigat a komunidad. Nu malagip tayo idi napalabas a tawen, lima (5) a women human rights defender ti kinasoan ti militar kadagiti parparbo a kaso ti murder ken frustrated murder gaputa pimmaset da kano iti napasamak a labanan iti baet ti New Peoples Army ken Armed Forces of the Philippines idiay Ilocos Sur.

Nu man pay nakapag-bail da, saan a garantiya ti seguridad da nangnangruna iti agdama a polisiya ni Duterte a War on Terror ken ti kinaawan panangrespeto na ti karbengan pangtao. Nayon na pay ti agtultuloy a panangsisiim ken panangsipsipot, pammutbuteng ken harassment kadagiti babbai nga organisador kadagiti probinsya manipud kadagiti pwersa ti militar. Iti pasista a rehimen ni Duterte, saan tayo a maliklikan ti posibilidad nga itultuloy dagiti AFP ti narugit ken mananglilipot a taktika da babaen iti tuloy-tuloy a panangipila kadagiti parparbo a kaso kadagiti aktibista a kritikal iti administrasyon na.

Iti daytoy a konteksto, rumbeng laeng a dagiti nainsigudan a babbai karaman ti nalawlawa nga umili nga itandudo ti militante a tradisyon ti Sangalubungan nga Aldaw Dagiti Babbai. Dakkel ti pammati tayo a babaen iti kolektibo nga aksyon ket magun-od dagiti dawat ken panggep tayo. Isunga pairtengen tayo ti panagtignay, labanan ti macho-pasista a panagturay ken agkaykaysa a manggibus ti amin a porma ti panang-abuso kontra kadagiti babbai.

Ibasura ti Linteg a Train! No to Charter Change! Labanan ti diktadurya! Babbai, labanan ti tiranya! # nordis.net

Share

Leave a Reply