Treyning iti CARHRIHL ken dokumentasyon, naiyaramid

Ni SHERWIN DE VERA
www.nordis.net

BAGUIO CITY — Naisayangkat ti treyning kasilpo ti Komprehensibo a Katulugan iti Panangrespeto ti Karbengan-Tao ken Internasyunal a Makatao a Linteg (CARHRIHL) ken panangidokumento ti panaglabsing ti karbengan-tao idi Marso 7-9 iti Episcopal Diocese of North Central Luzon Diocesan Center iti Syudad ti Baguio.

Dinarayan daytoy dagiti opisyal para iti karbengan tao dagiti nadumaduma nga organisasyon ken alyansa ti umili iti Cordillera.

Inorganisa ti Cordillera Women’s Education, Action and Research Center (CWEARC) ken Innabuyog-Gabriela ti nasao nga aktibidad.

Iti panakisao ti Nordis kenni Cynthia D. Jaramillo, Executive Director ti CWEARC, imbingay na nga ti treyning ket paset ti sigud a programa para kadagiti kamengda.

“Adda ti programami kasilpo iti panangipangato ti kabaelan, pamuspusan ken kaamoan para iti panangidokumento kadagiti panaglabsing ti karbengan-tao ken partikular nga epekto dagitoy kadagiti babbai ken ubbing,” palawagna.

Dagiti innominar ti National Democratic Front of the Philippines a kameng ti secretariat ti Joint Monitoring Committee ti CARHRIHL (JMC-JS) ken ti Cordillera Human Rights Alliance (CHRA) ti nangited ti innadal.

Nasaknap a panangabuso

“Adu ti kaso ti panangabuso dagiti militar iti babbai, kas iti sexual harassment, panangrames ken panangabandona a naidokumento ti opisinami,” kuna ni Jaramillo.

Dinakamat na ti pasamak iti Uma, Lubuagan, Kalinga nu sadinno ket adda ti kaso ti sekswal a panangabuso iti mano a babbai bayat ti panagkampo dagiti kameng ti Armed Forces of the Philippines iti uneg ti komunidad. Kunana pay nga innaganan ti AFP dagiti kameng ti Innabuyog-Kalinga a miembro ti New People’s Army ken ti organisasyon kas prente ti rebelde a grupo.

“Kinaagpaysona, maysa kadagiti istap ti CWEARC ket insaklang ti AFP idiay Ilocos Sur babaen ti parparbo a kaso, karaman ti lima pay a babbai nga aktibista,” kinuna ni Jaramillo.

Inpalawagna nga iti pakaistoryaan, talaga a maararamat ti panangrames, sekswal a panangabuso ken uray ti panakirelasyon kadagiti lokal a babbai iti gubat. Iti Pilpinas, kuna ni Jaramillo a dinakamat daytoy dagiti Hapones idi World War II isunga adda dagiti makuna a comfort women. Kastamet a dakdakamaten daytoy ti AFP kas paset ti kampanyada kontra iti rebolusyunaryo a tignayan ken ti umili.

Napateg a trabaho

Kuna ni Jaramillo a napateg ti dokumentasyon para iti panangmonitor ti kasasaad ti karbengan-tao ken kadagiti posible a ligal nga addang a mabalin dakamaten dagiti biktima.

“Iti kasasaad nga saan nga agsarsardeng ti panangipilit ti gobyerno ken dagiti ganganaet a kompanya kadagiti saan nga ummanatup ken mapanggamgam a proyekto, ken panangaramatda ti armado a pwersa ti gobyerno, dakkel ti ited a tulong ti maala a kaammoan iti daytoy nga aktibidad,” nayon ti direktor ti CWEARC.

Namnamaen ti institusyonda a makatulong ti treyning kangrunaan kadagiti organisasyon ken komunidad dagiti nakipagpaset. Kastamet nga ibingay dagitoy ti nasursuroda kadagiti kabangibang a barangay a sumangsango iti kapada a parikut.

Teorya ken praktika

Tinalantan ni Levi Ebio ti JMC-JS ti linaon ti CARHRIHL ken dagiti dadduma pay a dokumento a nagtaud iti peace talks iti NDFP ken Gobyerno ti Pilpinas nga adda kainaigan na iti karbengan-tao. Karaman a naadal ti kinapateg ti dokumento ken dagiti klase iti panaglabsing.

Inted met ti CHRA dagiti tarabay ken rumbeng nga ikkan atensyon iti panagdokumento. Kalpasan daytoy ket naiyaramid ti workshop tapno iyaplikar dagiti delegado ti nasursuroda. Inaramidan dagiti nakipaset ti fact sheet dagiti naglabas a mapapati a panaglabsing ti karbengan-tao iti baryo ken ililida. # nordis.net

Share

Leave a Reply