Cervantes tuloy ti laban kontra minas

By SHERWIN DE VERA
www.nordis.net

CANDON CITY — Inpeksa dagiti kameng ti Cervantes Ipateg, Salakniban Movement! (CISM) karaman dagiti mano nga opisyal ti ili ken abogado ti pangngeddengda a lumaban kontra ti eksplorasyon ti Cordillera Exploration Corporation, Inc. (CEXCI). Kasta met ti pannakadismayada iti National Commission on Indigenous People (NCIP). Ilanadda dagitoy a sentimyento iti naangay a konsultasyon idiay Saint Agnes School idi Pebrero 25.

Iti nasao a panagtutungtong nga indauloan dagiti layko ken CISM, nagkaykaysa dagiti maseknan a papibiligen pay ti intarda ken ituloy ti laban tapno supiiaten ti aplikasyon para ti eksplorasyon ti CEXCI. Nagnunumonganda pay dagiti sumaruno a maaramat nga addang kontra ti patienda a panangpabor ti ahensya iti kumpanya iti naiyaramid nga on-site validation idi Nobyembre 2017.

Balligi a kampanya

Sakbay ti on-site validation, naiyaramid ti proseso ti Free Prior and Informed Consent iti Dinwende East, Dinwende West, Commillas North, Comillas South, Malaya, San Juan, Remedios, San Luis ken Rosario idi umuna a kwarto ti 2017. Malaksid ti Commillas North, Comillas South ken Rosario, ti innem a barangay a masakupan ti aplikasyon ti CEXCI ti immanamong iti eksplorasyon. Gapu daytoy, immabante iti panangbukel ti Memorandum of Agreement (MOA). Nakurang a 6,000 nga ektarya ti kalawa ti inaplikaran ti kompanya iti nasao nga ili para ti panangisayangkat ti eksplorasyon a malakunan dagiti siyam a barangay.

Gaputa adu dagiti patienda nga iregularidad iti naiyaramid a proseso ken madi nga epekto ti minas, insayangkat ti CISM ken Simbaan a Katoliko ti nasaknap a kampanya kontra ti eksplorasyon. Inyaramidda ti edukasyon ken konsultasyon kadagiti maseknan a barangay ken pinakaammoanda dagiti kakailianda iti ruar ti ili. Naallukoyda pay dagiti kabangibang nga ili, opisyal ti LGU ken nadumaduma nga institusyon a sumuporta kontra ti panagkumplot ti NCIP ken CEXCI. Nangiruar ti resolusyon ti Sangguniang Panlalawigan ti Ilocos Sur a mangsupsuporta iti takder ti umili laban ti aplikasyon ti CEXCI.

Nairussuat ti Cervantes People’s Summit idi Mayo 2017 baben ti panangidaulo ti CISM. Panggep ti nasao a taripnong ti panangipadanun ti takder ti umili laban ti eksplorasyon ken panagminas. Naimbitaran a makipaset ti Mines and Geosciences Bureau, Department of Environment and Natural Resources, ken NCIP. Dinarayan daytoy ti nasurok 500 nga umili manipud ti nadumaduma a barangay.

Babaen dagitoy a gannuat, nagballigida a kumbinsiren dagiti agindeg ti Dinewende East ken West, San Juan Remedios ken San Luis nga ibabawi ti botosda a “Yes” iti “No”. Naisubmitar ti Sworn Statement dagiti “Tribal Chieftain” dagiti nadakamat a barangay iti NCIP.

Panangpabor ti CEXCI

Inmandar ti panrehiyon nga opisina ti NCIP pannakabukel ti validation team idi Agosto 29, 2017. Naiyaramid ti nasao a proseso idi Nobyembre 20-23, 2017. Indauloan ni Engineer Luis Andres ti grupo, kadawana da Atty. Laarni Banez, Erlinda Fernandez, Eduardo Palasiw, Jr., ken Marsan Buquing.

Paset daytoy ti pangkabuklan a proseso ti panangala ti Free Prior and Informed Consent (FPIC) iti kasasaad nga adda dagiti naisubmitar a petisyon kontra iti pannakaituloy ti FPIC ken ti eksplorasyon. Nasken pay daytoy gaputa imbabawi ti lima a komunidad ti immununan a panangannamongda ti aplikasyon.

Mamati ti CISM ken dagiti sumupsuporta kanyada a pakairamanan dagiti abogado ken opisyal ti lokal a gobierno a pinaboran ti CEXCI iti insayangkatda a on-site validation. Nagtaud daytoy iti linaon ti report nga insubmitar ti validation team.

Kinuna ti report nga adu kadagiti pirma iti petisyon ket saan nga agpayso. Kasta pay a kinuwestiyonaran ti ahensya ti panagkaikabil ti nagan ken pirma dagiti saan na ammo ti agbasa-ken-agsurat, ken ubbing. Innayon da pay a naallilaw dagiti nainsigudan nga umili iti pudno a galad ti aplikasyon ti CEXCI.

Basar iti mismo report, ti NCIP ti nangipalawag ken nangikalintegan nga agduma ti aplikasyon para iti eksplorasyon ken panagminas.

Kuna ti Ilocos Network for the Environment, “numanpay pudno a nagduma ti nasao nga aplikasyon, paset ti kabuklan a proseso ti panagminas ti eksplorasyon.” Inpawalawag ti grupo nga ti eksplorasyon ti umuna a paset ti panagminas ket waknitan daytoy ti dalan para iti full-blown nga operasyon.

Para iti grupo, ti panangipaaidam ti wayawaya ti kumpanya nga isayangkat ti eksplorasyon ket maysa a depensa kontra ti makadadael nga operasyon ti pangminas.

Daldalanen iti teknikalidad

Para iti CISM, idaldalan laeng ti NCIP ti teknikalidad ti isyu tapno kasta ket mapalubusan ti panagserrek ti CEXCI ken kaluban ti panakikumplotda iti kompanya.

Iti Facebook post ni Joel Pe, lider ti CISM ken maysa a propesor ti Ilocos Sur Polytechnic State College-Cervantes Campus, kinuna na a saan a nainkalintegan ti saan a panangikonsidera ti NCIP ti takder ti LGU, dagiti dadduma a luglugar a maapektaran ken kakailianda nga adda iti sabali a lugar ken ubbing.

Innayonna pay nga immatendar ti NCIP iti naiyaramid a Cervantes People’s Summit kontra iti eksplorasyon ken panagminas nga indauloan ti CISM. Isunga awan ti kinapudno ti ibagbaga ti ahensya nga inallilawda ti umili.

Kinuwaestiyunaran met ni Conrado Asejo, maysa kadagiti lider ti CISM ti NCIP.

“NCIP anya ti takderyo? Para iti siasinno ti ilablabanyo? Para siasinno kayo a naitakder?,” kunana iti Facebook status na nga addan hashtag a “#BeResponsible” ken “#InayanKaPayNCIP”. # nordis.net

Share

Leave a Reply