Women’s Front: Binnadang keynote (2/2)

By INNABUYOG
www.nordis.net

Innabuyog is publishing the keynote address during the Binnadang assembly last September30, 2017 at the Multipurpose Building, Bontoc, Mountain Province. The keynote speaker was Joanna K. Cariño of the Cordillera People’s Alliance Advisory Council and chairperson of Samahan ng mga Ex-Detainee Laban sa Detensyon at Aresto (SELDA-Northern Luzon). — Ed

Irusrusuat ti nailian-demokratiko a tignayan ti pannakawayawaya ti babbai iti amin a porma ti panangidadanes ken panaggundaway ti tao iti tao. Adda nagdumaanna daytoy a women’s liberation movement iti burges peminismo a naggapu kadagiti Western nations iti ballasiw-taaw, nga addaan tendensya a mangpadakkel ti kontradiksyon iti baet it babbai ken lallaki.

Kas militante nga tignayan ti babbai, syempre sanguen tayo dagiti isyu ti babbai ken ubbing a biktima ti sexual harassment, incest, rape, ken daduma pay a violence against women manipud kadagiti nararanggas a lallaki.Kas ti panangsango tayo iti isyu ti pedophilia dita Sagada, kaskaso ti rape, panagarem/panangsikog dagiti militar kadagiti babbai no addada iti ili kas peace and development team (PDT). Ngem saan a lallaki ti kangrunaan a problema ti babbai.

Saan tayo nga agpalimita kadagiti indibidual a kaso ti sexual harassment ken panagranggas kadagiti babbai. Buyaen tayo met kas panagranggas kadagiti babbai ti panangagaw ti nainsigudan a daga, ti manangidadanes a linlinteg, ti istoriko a panag-baybay-a ti gobierno, ti diskriminasyon laban kadagiti nailian a minorya, ti militarisasyon, ti panagbaboy ti nainsigudan a kultura. Dagitoy a porma ti nailian a panangidadanes ket bakbaklayen tayo kas nainsigudan nga umili a babbai a maibilang iti nailian a minorya. Isu a nakasilpo ti tignayan tayo a babbai iti nalawlawa a tignayan ti nainsigudan nga umili para iti panangsalaknib ti nainsigudan a daga, biag ken dayaw nga idadauluan ti Cordillera Peoples Alliance (CPA).

Iti national, naisilpo ti CPA iti Kalipunan ng Katutubong Mamamayan ng Pilipinas (Katribu), ken iti Alyansa ng Bangsa Moro at Katutubo para sa Sariling Pagpapasya (Sandugo). Nadamagyo siguro daytoy kalkalpas a Lakbayan ng Bangsa Moro at Katutubo para sa Sariling Pagpapasya nga indauluan ti Sandugo.

Kasta met a buyaen tayo kas panagranggas iti babbai ti kinakurang ti makan, kinaawan ti pagteggedan, kinakurang ti serbisyo publiko, kinaadayo ti ospital. Saan aya nga isyu tayo a nainsigudan a babbai dayta linteg ti gobierno a saan a mabalin nga aganak kadagiti balbalay tayo, kasapulan a mapan idiay health center wenno ospital. Isu nga adu ti saan a mairehistro nga ubbing no naiyanakda idiay balay. Agaramid koma ti Binnadang-Innabuyog ti resolusyon maipanggep ditoy a problema.

Maibilang tayo met laeng a babbai kadagiti dasig ken sektor, kas iti mannalon, mangmangged, petiburgesya wenno akintengnga a dasig, ken babassit a nailian a kapitalista. Kaaduan ti populasyon ket maibilang kadagiti demokratiko a dasig ken sektor. Ngem adda met sumagmamano nga Igorot a maibilang kadagiti agturturay a dasig, kas dagiti dadakkel a burukrata kapitalista a bimmaknang gapu iti graft and corruption, wenno dagiti aso-aso ti imperyalista, komprador ken apo’t daga, a kakumplot iti panangirurumen ti kakailianda.

Mannalon ti kaaduan kadatayo. Problema tayo dagiti linteg ti gobierno a mangdekdeklara iti nainsigudan a daga kas public land, isu a ti gobierno ti kadakkelan a landlord wenno apo’t daga ditoy rehiyon. Problema tayo ti development aggression, wenno dagiti proyekto ti dadakkel a kapitalista, kakumplot ti Estado, kas dagiti pagminasan ken dam a mangagaw ken mangperdi ti daga ken rekurso tayo. Problema tayo ti kinakurang ti irigasyon ken dadduma pay a kasapulan koma a serbisyo ti agrikultura. Para kadagiti adda iti kanatengan, problema tayo ti nababa a presyo ti produkto tayo kumpara iti ngumatngato a ngumatngato a presyo dagiti mausar iti produksyon, kasta met dagiti nawaya a linnakuan ken tulagan iti panagpuonan (free trade and investment agreements) a mangiserrek ti nalaklaka a nateng manipud ballasiw-taaw.

Kadagiti mangmangged iti pribado a korporasyon wenno gobierno man, problemada ti nababa a sueldo, kontraktualisasyon, panangipagel wenno panagburak ti union ken asosasyon. Isuda ti underpaid and overworked workers.

Kas maibilang iti marigrigat a dasig ken sektor, nasken a sumilpo tayo kadagiti organisasyon ken tignayan a mangirupir kadagiti demokratiko a kalintegan ken pagimbagan dagiti demokratiko a dasig ken sektor, kas ti Alyansa Dagiti Pesante Ti Taeng Kordilyera – Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (Apit Tako-KMP), Kilusang Mayo Uno (KMU), Anakbayan, Alliance of Concerned Teachers (ACT), kdpy.

Ken kas nailian demokratiko nga aktibista, nakasilpo tayo iti nalawlawa pay a tignayan ti umili a Pilipino laban Iti imperyalismo, pyudalismo ken burukrata kapitalismo, nga mangnamnama a mangitakder ti baro a gimong a pudno a nawaya ken demokratiko. Isu a kayat tayo koma a maisubli daytoy nakansela a Peace Talks iti baet ti Gobierno ti Republika ti Pilipinas (GRP) ken Communist Party of the Philippines-New People’s Army- National Democratic Front of the Philippines (CPP-NPA-NDFP), tapno mairamut ken maikkan solusyon dagiti makagapu ti armado a labanan, agturong iti nainkalintegan ken agtaginayon a kappia.

Saan aya a miembro kayo ti Binnadang, Apit-Montañosa, ken CPA-MP? Kas met laeng ken ni Mother Petra, nalawa ti panagbuyana iti kumplikado ngem agsisilpo a realidad. Saan na nga ipaidam no ania ti maitulongna iti nadumaduma ngem agtitinnulong a progresibo nga organisasyon.

No adda ti Mother Petra Macliing tayo ditoy Kordilyera, adda met ti Bai Bibyaon Lingkayan Bigkay dagiti Lumad ti Mindanao. Ni Bai Bibyaon Lingkayan Bigkay ket maysa a Talaingod Manobo a nangidaulo ti pangayaw wenno tribal war laban iti dakkel a korporasyon ti logging a mangagaw iti nainsigudan a daga, tribal war kontra iti kalaban a dasig, saan a laban ti tribu dagiti umili.

Saan a nagpakulong da Mother Petra ken Bai Bibyaon iti tradisyonal nga ekspektasyon ti gimong kadagiti babbai. Rimuarda iti kahon.Sinarangetda ti pegges ti ayus ti danum (They came out of the box. They dared to go against the tide.)

Saanda a nakapsot, napigsada. Saanda a mahinhin, assertive-da. Saanda a managbuteng, naturedda. Saanda a naimot, naparaburda, ibingayda no ania ti adda. Nalawa ti panagbuyada iti lubong, saan nga akikid. Silulukatda nga agadal ken mapadur-as ti kaammuanda. Babbaida a nakabael a mangidaulo, saan laeng a ti babbai no di ket ti umili. Babbaida a nagpadas a baliwan ti lubong (women who tried to change the world).

Ngem magmagna ti panawen ket baketdan. Bimmaketdan iti dangandang. Agkabaw payen ni Mother Petra. Sayang ta saannan a ma-apresyar daytoy pammadayaw tayo kenkuana.

Pagsarmingan tayo ti biagda, agserbi a kas karit, agadal tayo, agorganisa, biroken tayo no kasano tayo a maaddaan bileg wenno ma-empower kas babbai, ken kasano tayo a mapapigsa dagiti organisasyon ken tignayan ti babbai.

Dayawen tayo met laeng dagiti dadduma pay a lider kababaihan a naggapu iti dadduma pay a probinsya nga immay dimmar-ay iti daytoy nga aktibidad. Kas makita tayo adu kadakuada ti baketen. Kasla met reunion dagiti elderly.

Ngem aguray, adda met makita tayo a saan pay a baket – middle-aged wenno approaching middle-aged ngata. Dakayo ti sumaruno a mangiggem ti responsibilidad ti panangidaulo. Ken adda met dagiti kabataan ken estudyante. Importante unay a maorganisa dagiti agtutubo ta dakayo ti mangituloy ti nairugi dagidiay immun-una.

Itatta nga iyaramid tayo ti maika-12 nga asembleya ti Binnadang Mountain Province, lagipen ken selebraran tayo dagiti positibo a nagun-od dagiti babbai ditoy probinsia idi napalabas, kas ti pinapel tayo iti panangwayawaya ti NPA iti prisoners of war (POW) idi 1990s, ti panag-police ti babbai ti Bontoc laban iti anti-social activities kas ti panagsugal, panagbartek, kdpy. Buklen tayo ti nairut a panagkaykaysa tapno epektibo a sanguen ti umir-irteng a krisis pang-ekonomia ken pampulitika.

Adawen tayo ti nagpadaan ti diktadurya ni Marcos ken ti pasismo ni Duterte a mangparparegta iti tignayan laban iti nadangkok ken manangidadanes a turay (Draw parallelisms between the Marcos dictatorship and Duterte fascism, growing movement against tyranny).

“Women hold up half of the sky.” Let us carry on the torch of militant struggle.
Kababaihan, Ituloy nga Ilaban ken Salakniban ti Daga, Biag ken Dayaw
Fight for national freedom and democracy!
Labanan ti pasista a rehimen a US-Duterte!
Nasaukon. Naimbag nga aldaw kadatayo amin. # nordis.net

Share

Leave a Reply