Karit iti akem ti IP elders itatta

Ni BEN SOLANG
www.nordis.net

MAUDI ITI TALO A PASET
Click here for second part
Click here for first part

This is the speech of elder Benedict Solang of the Cordillera Peoples Alliance during the 6th Congress of the Metro Baguio Tribal Elders and Leaders Assembly (MBTELA) at the Ibaloi Heritage Garden, Baguio City. Agosto 8, 2017. — Ed

4. Regionalization ti Kordilyera

Maysa kadagiti nasapa nga kampanya (mid 1980’s) ti tignayan ti umili ti Kordilyera ti panagmaymaysa iti Kordilyera kas maysa nga rehyon imbes nga nagudwa iti Ilocos ken Cagayan Valley. Nairuswat daytoy ti nailyan demokratiko nga tignayan iti Kordilyera ket naabot ti nalawa (broad) nga suporta saan laeng iti kaaduwan nga sector ken umili, pati kadagiti propesyunal ken pulitiko. Pormalisasyon laeng babaen iti Exec Order 220 idi 1987 ti inaramid ni Pres Corazon Aquino kalpasan ti “sipat peace pact” da ken ni Conrado Balweg ti Cordillera Peoples Liberation Army idiay Mt. Data.

Kadagiti inmuna nga saan pinmasa iti plibisito nga draft organic acts, kanayon ti agdama nga HB 5343, ipalubos ti gobyerno nga dagiti laeng probinsya nga umannamong iti organic act, uray saan nga amin probinsya ti Kordilyera ket mabalin ma ibangon ti Otonomous nga rehyon ti Kordilyera. Ti takder ti progresibo ken militante nga tignayan ti umili ti Kordilyera iti panagdaulo ti CPA ket pundamental ti integridad ti rehyon Kordilyera kas maysa nga rehyon – “all for one, one for all”. Itrabaho ti unanimous nga panagkaykaysa ti intero nga Kordilyera – pundamental daytoy iti esensya ti Geunine Regional Autonomy.

5. Regional Autonomy (RA) nga nagturong iti Genuine Regional Autonomy (GRA)

Ti kampanya idi mid 80’s ket “Regionalization and Beyond”. Malaksid ditoy Kordilyera ket nag lobby iti Consitutional Convention idi 1987 nga aktibo dagiti Elders. Na ipormalisa ti Regionalization idi 1987 mismo. Para iti linteg, nagballigi ti kampanya iti RA. Naikabil nga probisyon iti 1987 Consitution ti RA para iti Kordilyera ken ti Muslim Mindanao. Naipatungpal idiay Mindanao ngem natukoy nga “failure”. Ditoy Kordilyera ket naminduwa nga nagplibisito ngem saan nga pinmasa. Madama ti inisyatiba dagiti pulitiko para iti ma ika uppat nga draft ti linteg nga magna manen iti plibisito. Para ti progresibo ken militante nga tignayan ti umili iti Kordilyera, bogus ken saan nga linaon dagiti linteg ti agpayso wenno genuine nga Otonomiya para ti Kordilyera kas iti nagtaudan nga daga, Nainsigudan nga Istruktura ken Sistema iti Pulitika ken kultura kadagit ugali(values), ti integradad ti Kordilyera kas maysa nga teritoryo (indivisible), kdpy. Isu nga GRA – Genuine Regional Autonomy ti arapaap ti tignayan ti umili gapu ta ti RA ket ipagpana met ti gobyerno ngem makita a saan met nga agpayso/kumpleto. Dagiti kangrunaan nga critic ti tignayan kadagiti duwa nga umuna nga linteg (HB 6766, HB 8438) ket ag aplikar met lang idi maikatallo nga HB 4649 idi 16th Congress ngem awan naaramid ket na withdraw. Ita nga 17th Congress ket ipursigue dagiti Congressmen ti maika uppat nga addang iti RA babaen iti HB 5343.

6. Dagiti dati nga kampanya iti DLLR – Defence of Land, Life and Resources

> Umumuna nga kampanya iti Chico dams, CRC, ken Mainit Mines

> Sumaruno nga kampanya iti Open Pit Mining (OPM) ti BCI iti Itogon, Communal Pasture land iti Tadian, Panagsubli ti Taloy kas Ancestral land ti Ibaloi iti Depatment of Tourism ti Gobyerno, San Roque Dam, kenagtultuloy nga kampanya iti Lepanto Mines ken Philex Mines.

f) Update dagiti agdama nga itsura ti DLLR nga kampanya: MPSA (Mining Production Sharing Agreemet), AFTA (Application for Financial Technical Agreement, EXPA – Exploration Permit Agreement,

> iti mining – 11 MPSA approved, 3 AFTA pinoproseso, EXPA approved 8,143 ha. MGB-CAR karaman ti 448 ha. ti Golden Era Mining Corporation nga mangsakop iti 5 barangay ti Baguio ken 2 barangay ti itogon.

> Energy projects – Amin nga probinsya ti Kordi ket adda awarded hydro project ( Benguet – 30 + 1 boundary Ilocos Sur, Ifugao-18, Abra – 4, Mt. Prov – 20, Apayao – 1, Kalinga – 7. Total Kordi is 81 projects, 3,193.42 MW capacity ken installed capacity 291.37 MW. Adda pay agarup 16 pending projects.

> Oil at Gas – 5 awarded geothermal projects ( Abra:Sallapadan-Boliney-Bucloc-Tubo:Pan Pacific Power Phils, Benguet/Nueva Ecija: Daklan –Clean Rock Renewal Energy Resources Corp, Kalinga: Aragon Power and Energy Corp, Ifugao-Benguet-Mountain Province: East Mankayan: Basic Energy Corp, Ilocos Sur, Mountain Province, Benguet: Cervantes: Pan Pacific Power Phils).

> National Greening Program (NGP) : Nagrugi 2011. Update 2015 – 74,574 ha namulaan or 98.74 % of target 75,521 ha.

7. Adda met panag akem dagiti Elders iti agtultuloy nga programa dagiti NGOs ken POs iti alternatiba nga panag dur- as babaen kadagiti innadal ken panangibingay iti nainsigudan nga kaamuan iti organic/sustainable agriculture: ken nakabatay iti kasasaad ti umili nga proyekto iti sosyo ekonomico kas iti irigasyon, mantenasyon dagiti watershed, appropriate technology, food processing, basic infrastructure, kdpy.

Uppat Dagiti Karit para iti partisipasyon ken panag akem ti Elders/Liders ti MBTELA kadagiti isyu ti Metro Baguio ken ti pagilyan:

1. Kasilpo ti kampanya iti DLLR ken Pangkabiagan iti Metro Baguio

a) Mining – labanan ti panagserrek ti Golden Era Mining Corporation iti 5 nga barangay ti Baguio ken dua nga barangay ti Itogon, Bulk Water Project, Market Development, ken Multi level parking – irupir ti interes ti umii kadagitoy

Panangirupir iti akem dagiti Elders iti Barangay kas iti Lupon para iti Hustisya; ken panagiwarnak kadagiti ugali(values ) kas iti ehemplo dagiti elders nga agsilbi para iti ili.

Saritaan ti Talna (Peace Talks) ken Pablaak ni Duterte idi agkampanya para iti Presidente nga isuna ket Sosyalista.

a) Peace Talks – Realidad ti gubat ti umili (civil war/insurgency) iti Pilipinas, uray pay ditoy rehyon tayo iti Kordilyera.

Ti gubat ti umili ti Pilipinas ti kabayagan nga insurgency ditoy Asia. Agarup 50 nga tawen ti gubat iti baet ti gobyerno (GPH) ken ti NDFP (National Democratic Front of the Philippines). Peace Talks ti maysa nga agenda ti Duterte government ket iti rugi ket sinmabat met ti NDFP, ta option ken programa met ti NDFP ti Peace Talks. Ngem ditoy na udi ket umatras ti GPH.

Para iti progresibo ken militante nga tignayan ti umili iti Kordilyer ket suportado tayo iti Peace Talks isunga ikampanya ti panangituloy iti Peace Talks. Iti inisyatiba ti progesibo a tignayan ditoy Kordilyera ket adun ti nasayangkat nga konsultasyon nga adda representative ti GPH ken ti NDFP, nga nakatulong iti panakaawat ti umili iti panaka solbar dagiti ramut ti insurhensiya iti Pilipinas.

Iti Peace Talks ket adda met nagun od, kas iti nalpas nga tulagan iti CARHRIHL, ken naabot iti trabaho dagiti Reciprocal Working Committees ti GPH ken NDFP para iti sumaruno nga tulagan iti CASER. Ipalagip ken ni President Duterte nga iti panag atras na iti Peace Talks ket talikudan na ti panagresut kadagiti ramut ti insurhensiya iti Pilipinas. Isunga popular isu ket inbotos ti kaadduan kas ditoy Kordilyera gapu iti umuna nga pablaak na nga ipursige na ti Peace Talks.

Panagtraydor daytoy iti inkari na idi nagtaray nga Presidente nga marisut dagiti ramut ti civil war babaen iti political settlement – iti Peace Talks.

Duterte kas Sosyalista – Ni President Duterte met ti nangipablaak nga isu ket sosyalista, laban kadagiti oligarchs/landlords/elite super rich, ngarud isu ket para kadagiti kaaduan nga magungundawayan ken mairurumen nga masa. Maysa manen daytoy nga gapu para iti popularidad na ken panangabak kas Presidente. Para iti nainsigudan nga umili kas iti Elders ket nakaawis ti pablaak ni Duterte nga isu ket sosyalista, ta iti NISP ken ugali/values ti nainsigudan nga gimong ket adda bin-i wenno pag rugyan nga mabalin dagus padur asen para iti gimong nga sosyalista.

Isunga para ti nainsigudan nga umili ket asideg koma ti paka ibilangan ni Duterte. Kas iti Peace Talks, ti Karit ken ni Duterte ket takderan na ti pablaak na nga isu ket sosyalista. Ti palagip ken ni President Duterte ita ket iti aramid ti pakakitaan – sosyalista kadi nga para iti masa, wenno ulbod gayam isu nga ti agpayso ket para iti agar ari nga dasig, ken awan naidumaan kadagiti trapo nga pulitiko.

4. Akem ti Elders kadagiti nagapuan nga ili/tribu

Dagiti elders ti MBTELA nga nagapu iti naduma duma nga ili/tribu iti interior ti Kordilyera ket adu ti serbisyo ken panag daulo nga mabalin akemen kasilpu dagiti kasasaad ken kasapulan kas kadagiti DLLR nga isyu, militarization ken panaglabsing iti IPR/HR, ken tulong kadagiti panagresut ti tribal conflicts.

5.Ti maudi nga punto ken karit iti panag akem ti Elders ket: Awan sardeng nga ag adal, Kanayon nga agurnos ken agsimpa iti organisasyon, ken Sustenido nga agtignay.

Salamat iti gundaway nga makaadal ken agbiningay tayo ditoy kongreso ti MBTELA.# nordis.net

Share

Leave a Reply