Youthspeak: Ano ba ang Peace Talks na ‘yan?

By DEO MONTESCLAROS
www.nordis.net

Tinanong ko na din yan sa sarili ko noong una kong narinig ang salitang yan sa hayskul. Hindi pa nakiliti ang isip ko noon kaya pinalipas ko ang pagpapalalim at nag-DOTA muna hanggang sa namulat na ako sa mga mahahalagang isyu ng bayan at isa na nga doon ang peacetalks. Sa kabila napakabilis na akses ng kabataan sa multimedia, tila nahuhuli pa rin ang malaking seksyon ng kabataan sa kaalaman dito. Kaya subukan natin alamin sa artikulong ito ang mga kadalasang tanong ng karaniwang kabataan hinggil sa usapin ng peacetalks.

1. Ano nga ba talaga ito?

Ito ang pormal na pag-uusap sa pagitan ng dalawang panig na naglalaban para sa magkaibang interes: ang Gobyerno ng Pilipinas (GPH) para panatilihin ang kasalukuyang kaayusan at ang National Democratic Front of the Philippines (NDFP) para baguhin ang nakikitang di pagkakapantay-pantay sa yaman at hatian ng bansa.

Nagkaroon ng peacetalks dahil nais nitong resolbahin ang ugat ng armadong labanan sa bansa tulad ng kawalan ng lupang sakahan sa bansa at ang pagiging bansot ng ating pambansang industriya na nagdudulot ng kawalan/kakapusan ng trabaho at oportunidad.

Kinilala ng dalawang panig na ito ang “No. 1 recruiter” ng New People’s Army o NPA. Kaya kung gustong matapos ang labanan ay dapat solusyunan ang problema ng bansa para wala nang maengganyo na sumali pero kung hindi ay dadami pa ang katulad nilang mga namumundok.

2. May peacetalks na nga e bakit hindi pa din nagbababa ng armas ang NPA?

May agreement ang dalawang panig para sa framework ng pag-uusap: ito ang The Hague Joint Declaration na naglalatag na mauuna ang usapan sa karapatang pantao bilang “confidence-building measure” alinsunod sa Comprehesive Agreement on Respect for Human Rights and International Humanitarian Law o CARHRIHL kaya nga nakalaya ang ilan sa mga konsultant ng NDFP at Prisoners of War o POW na hawak ng NPA. Susunod dito ang Socio-economic reforms, na pina-uusapan ngayong 5th round, political and constitutional reform, at panghuli ang cessation of hostilities o pagtigil ng labanan sa magkabilang panig.

Dahil nga kinilala ng magkabilang panig na dapat ay resolbahin ang ugat ng labanan kaya may ganitong framework. Liban na lang kung ang layunin ng gobyerno sa pakikipag-usap ay pasukuin lang ang NPA at hindi talaga tugunan ang hinaing at dahilan ng pag-aaramas ng mamamayan. Ganito ang naging layunin ng mga nakaraang gobyerno kaya nga nabigo ang ilang tangkang pag-uusap ng dalawa dagdag pa ang panunulsol ng mga “peace spoilers” sa hanay ng militar at gabinete para di matuloy ang peacetalks. Pa-epal kumbaga!

3. E bakit masyado daw maraming hinihingi ang NDFP? Napalaya na nga daw ang kasamahan nila?

Mali ang katwirang ito. Una, sang-ayon sa The Hague Joint Declaration (pwede I-google ito) na paggalang sa karapatang- tao ay dapat silang pakawalan dahil sila ay mga political prisoners. Ibig sabihin ay ikinulong sila dahil sa kanilang paninindigang pampulitika, katulad ni Rizal kaya siya napatapon sa Dapitan, at hindi dahil sila ay mga kriminal. Ginawa na sampahan sila ng gawa-gawang kaso para mapatigil sila sa kanilang pag-oorganisa. Labag ito sa International Covenant on Civil and Political Rights na bahagi ng CARHRIHL. Dagdag pa nilabag din ng mga dating administrasyon ang Joint Agreement on Safety and Immunity Guarantees o JASIG na nagbibigay ng proteksyon laban sa surveillance at harassment ng lahat ng kalahok sa peacetalks. Kaya una pa lang ay hindi na dapat nakulong ang mga konsultant ng NDFP.

Kaya ang panandaliang kalayaan na tinatamasa ng mga konsultant ng NDFP ay bunga ng pagod at pagpupursigi na manawagan kay Duterte na tupadin ang mga naunang kasunduan.

4. Ano na ba ang usapan nila ngayon? Saan na ba patungo ang usapan?

Magtutuloy ang 5th round ng pag-uusap sa The Netherlands sa darating na Mayo 27. pag-uusapan na ang Comprehensive Agreement on Socio-economic Reforms o CASER para magkasundo sa prinsipyo ng libreng pamamahagi ng lupa sa nagbubukal, rural development at pambansang industriyalisasyon, libreng at episyenteng serbisyo publiko katulad ng paospital, pabahay, at edukasyon, atbp.

Kaya sa mga kabataan na nagbabasa nito at nais ng libreng edukasyon (yung totoo at hindi yung nababalitaan natin ngayon) ay dapat sumuporta sa peacetalks dahil kinabukasan natin ang pinag-uusapan dito. Hindi dumarating ng kusa ang karapatan sa libreng edukasyon, ipinaglalaban yan, kapatid!

5. Ano ba ang magagawa natin kung ganun?

Marami! Dahil punong-puno ang kabataan ng lakas, oras, at talino para sa kanyang bayan. Kung mahilig ka sa social media ay mag-share at mag-like ng mga video at artikulo na nagtatalakay ng peacetalks. Pwede puntahan sa FB ang Altermidya, Pinoyweekly, Bulatlat, Kilab, Nordis, atbp independent news outlet. Gumamit din ng mga hashtag na #JustAndLastingPeace, #FreeEducatioNow, #NoTuitionCollection, #SupportCASER at iba pang patok na pwede niyo maisip.

Kung may mga umpukan sa eskwela, forum, meeting tungkol dito ay pumunta at magpapunta. Dalhin ang mga kaibigan pati ang boypren at gelpren dahil kulang ang advocacy kung online lang, dapat offline din. Tapos sumali sa mga progresibo at makabayang organisasyon para mas marami ang mananawagan para sa matagalan at makatarungang kapayapaan.

At dahil tinapos mong basahin ito, ipasa mo naman sa iba para malaman din nila. # nordis.net

Share

Leave a Reply