Maiwaras ti claims dagiti biktima ti Martial Law

Ni BRENDA S. DACPANO
www.nordis.net

BAGUIO CITY — Manipud Mayo 12, 2017, maipablaak a sangkapaset wenno by batches ti nagan dagiti aprubado a claimants iti Luzon, Visayas ken Rehiyon 9, 10, 12, CARAGA ken ARMM basar iti pinal a desisyon kadagiti claims, segun iti pakdaar ti Human Rights Victims’ Claims Board (HRVCB).

Maiwarasen ti danyos a kuarta a panangbigbig iti panaglabsing ni Marcos iti karbengan tao dagiti biktima idi panawen ti Martial Law. Naited ti umuna a batch ti claims babaen ti cash cards idi Mayo 8, iti opisina ti Human Rights Victims’ Claims Board (HRVCB) idiay Diliman, Quezon City para kadagiti agnanaed iti National Capital Region. Ti maikadua a batch ket idi kalman, Mayo 13, sadiay Davao City para kadagiti agnanaed iti Rehiyon 11.

“Nabalbalor ngem iti kuarta, daytoy a linteg ket pammaneknek iti nakaro a panaglabsing ti diktadurya a Marcos iti karbengan tao idi panawen ti Martial Law,” kinuna ni Kathleen, maysa a biktima manipud iti Cordillera. “Bonus laengen ti reparasyon a maawat ken napia la nga igatang ti agas. Adu kadakamin ti senior citizen ken adun ti marikriknami a saksakit, adu pay ketdin ti natay,” innayon ni Kathleen.

Malagip nga impablaak ti HRVCB idi Marso 11, 2017 ti parsial a listaan a 4,000 nga aprubado a claims dagiti biktima ti Martial Law. Iti 4,000, adda 111 a claimants manipud iti Rehiyon 1, 182 iti Rehiyon 2 ken 84 iti Cordillera Administrative Region.

Iti agdama, addan 40,000 wenno 53% ti na-verify ti board iti kabuklan a 75,730 nga aplikasyon Adda pay 47% a kasapulan nga iproseso ken ipinal ti board sakbay iti taning ti HRVCB a Mayo 12, 2018.

Malagip nga agginga Mayo 12, 2016 laeng koma ti patengga ti HRVCB ngem saan a nabaelan ti board nga ipatungpal amin a rebbengenna gapu ta saanda a ninamnama ti kinaadu ti claimants. Adda 20,000 laeng ti patta-pattada ngem dimmanon iti 75,730.

Ti HRVCB, katinnulong ti Landbank, ket mangrugi a mangiwaras iti cash cards kadagiti claimants manipud Mayo 12. Maipablaak a sangkapaset ti pinal a listaan ti claimants iti website-da (www.hrvclaimsboard.gov.ph) ken iti facebook page-da no sadinno a branch ti Landbank ti pangalaan iti cash cards/kuarta ken para iti aniaman nga anunsioda.

Segun iti HRVCB, maiwaras laeng dagiti cash card kadagiti claimants a naipinalen ti desisyon. Pinal ti desisyon no: 1) saanen a nag-apila ti claimant iti uneg ti 10 nga aldaw manipud iti pannakaawatna iti desisyon ken nayon a lima nga aldaw a panangipadanon iti board, ken 2) awan ti oposisyon iti claimant manipud iti publiko.

Tagubilin ti board nga aguray iti 15 nga aldaw ti claimant manipud iti pannakaawatna iti “Notice of Resolution,” sakbay a maiposte ti naganna iti HRVCB website ken facebook page. Isagana ti claimant para iti panangala iti cash card ti acknowledgment receipt (inted ti HRVCB idi nangipila iti aplikasyon), maysa a 1×1 ritrato ken maysa a valid identification card.

Ti balor ti reparasyon ket depende iti puntos nga inkeddeng ti board segun iti pammaneknek nga insubmitar ti claimant. Agbalor ti P25,000 ti kada punto ngem kaguddua pay laeng iti kabuklan a balor ti puntos ti maited iti tunggal claimant. Maited to ti balanse intono nalpasen amin ti verification ken makuenta manen iti pinal ti balor ti kada punto. Isu a mabalin pay a ngumato wenno bumaba ti balor ti kada punto depende iti bilang ti kabuklan a puntos ti amin a claimants.

Ti sistema ti panagpuntos ket segun iti Section 19 ti Republic Act 10368 wenno Linteg para iti Reparasyon ken Panangbigbig kadagiti Biktima iti Panaglabsing iti Karbengan Tao iti Panawen ti Rehimen a Marcos. Kadagiti natay, nagpukaw/desaparacedos wenno mapukpukaw ket 10 a puntos; na-torture ken/wenno narames wenno naabuso a sexual 6-9 a puntos; naibalud 3-5 a puntos; dadduma pay a pannakalabsing iti karbengan tao 1-2 a puntos.

Ti paggapuan ti pondo ket iti P10 bilion (ken interes daytoy) a nakumpiska ken dinesisyunan ti Swiss Federal Supreme Court idi Disiembre 10, 1997 ken denisisyunan ti Korte Suprema ti Pilipinas a pinal ken maimplementar iti Republic vs. Sandiganbayan idi Hulyo 15, 2003 nga ill-gotten wealth ti Marcos a pabor iti Republika ti Pilipinas.

Adda met non-monetary a reparasyon a maawat ti claimant manipud iti Department of Health, Department of Social Welfare and Development, Department of Education, Commission on Higher Education, Technical Education and Skills Development Authority, ken dadduma pay nga ahensya ti gobierno a mangipaay iti kasapulan a serbisyo. Ti gatad a kasapulan ditoy ket aggapu iti badyet iti tinawen a General Appropriations Act dagiti maseknan nga ahensya. Awan pay ti anunsyo ti board no kasano ti implementasyon daytoy. # nordis.net

Share

Leave a Reply