Balligi a napapanaw ti Tanglag dagiti elemento ti AFP

By JUSTICE AND PEACE ADVOATES OF KALINGA (PR)
www.nordis.net

TABUK CITY — Naminsan pay manen nakita ken napaneknekan ti kinapateg ti urnos ken panagkaykaysa iti uneg ti ili nga isu’t mangted pigsa kadagiti umili a mangsango kadagiti pakaseknan da.

Naragsak nga impadamag dagiti opisyales ken miembros ti Tanglag Community Organization for Unity and Development (TACOUD), local nga tsapter ti TMK; ti naballigi a tignay masa nga insayangkat da para iti kiddaw da a panagpanaw dagiti kameng ti militar iti ili da. Agosto dos itatta nga tawen, napan dagiti militar iti Tanglag, Lubuagan, Kalinga. Nagkampo da a dagos kadagiti balbalay ti umili, saan a nakaligtas ditoy ti balay ni Punong Barangay Nestor Unday.

Nagdamag ti umili nu apay nga adda da ken nu anya ti panggep da, sungbat ti militar ket mapan da tumulong iti panagbrigada iti iskwelaan. Kalpasan ti tallo nga aldaw nagpa – meeting da iti komunidad ket ditoy nga bininsa ken inlawag da dagiti sumaganad nga panggep da; kas iti Bayanihan, CAFGU recruitment ken panagpa-surrender kadagiti NPA.

Iti daytoy nga mass meeting, dagus nga sinungbatan ti umili ti tallo nga panggep da ken inrehistro da ti saan da a panangkayat ken panang-annugot iti plano ken panggep dagiti militar. Ngem nakipangpangngaasi dagiti elementos ti AFP nga indauluan ni Lt. Caumban nga nu mabalin ket agyan da pay iti sangapulo ken uppat nga aldaw (14 days) iti uneg ti ili da. Saan nga immannamong ti kaaduan nga umili ngem opisyales ti barangay ti kinatungtong da. Madi man ti umili nga agyan da iti ili, nagtalinaed latta dagitoy iti barrio da.

Segun ti istorya dagiti kababaihan nga nakatungtong, “awan met ti ar-aramiden dagitoy mainaig iti “bayanihan”. Nu mapan da tumulong iti dalos ket sinandadalos met ti aramiden da” ken kaya mi ti agdalus iti dalan nga pagnaan mi ken eskwelaan dagiti annak mi. Dati met nga addan ti bayanihan iti uneg ti ili mi manipud idi idi, ta dayta ti maysa nga tinawid mi kadagiti ap-apong mi, baka pay mas adu ti ammu mi mainaig iti bayanihan nu isuda. Apay ngay nga paltog ti awit da nga mapan makibayanihan? Pala a koma wenno karatilya”.

Napalabas ti duwa domingo, limmabes payen iti inkeddeng da nga aldaw ti panagyan da iti uneg ti komunidad. Nagdamag dagiti opisyales ti barangay ken umili nu kaano da agawid ngem ti sungbat dagiti soldado ket “urayen mi pay ti order ti CO mi”. Nainsulto ken nakaunget dagiti umili ta kasla awan serbi na ti nagtungtungan da wenno inkari da nga 14 days laeng ti panagyan da iti uneg ti ili.

Agosto 19, 2016 dinamag manen ni Kapitan Nestor nu kaano da nga agawid ta napalabas metten ti 14 days, ti sungbat ti soldado ket “im-imbitaren dakayo ti CO mi idiay battalion, isunga napan met dagiti barangay officials idiay Kapanikian, Junction, Pinukpuk, battalion headquarters ti 50th IBPA ken 77th. Idi adda da iti nasao nga battalion panagpasurrender met gayam ken Kapitan ti panggep dagiti nagpaayab gapu kanu ta adda pay laeng iti OB list ti nagan na, saan nga impalubos ni kapitan nga ag-surrender ta awan met kinapudno ti ibagbaga ti military. Napicture da as grupo, isuna ken ti tallo nga kagawad na ken maysa a panglakayen da. Ditoy metlaeng nga imbaga ti opisyal ti militar nga agyan pay iti tallo nga bulan ti tropa na idiay Tanglag.

Nagtungtong dagiti umili nu kasano da a sanguen ti problema a simmangbay iti ili da. Nabaknang ti kapadasan ti Itanglag iti panangsango ken panangrisut kadagiti problema a pakaseknan da, manipud idi panawen ti diktadura Marcos, Chico dam struggle, panang-abuso ken pananglabsing dagiti sosoldado iti indibidwal ken kolektibo a karbengan da kas umili. Paka-istoryaan ken kapadasan ti nadagsen nga basaran dagiti iTanglag aglalo dagiti kababaihan nu apay a madida nga agtaginayun nga adda dagiti militar iti uneg ti ili da.

Paset ti implano dagiti umili ti pannaki-dialogue da kadagiti army. In set da daytoy idi September 19, 2016, kas panangisagana iti nasao nga dialogue nagiyaramid ngarud dagitoy iti surat inviting the battalion commander iti 50th IBPA in the person of Col. Galiver Seneres, opisyal dagiti army nga nakakampo iti ili.

September 21 ti nagbalin nga iskedyul ti dialogue, saan nga nakaumay ni Seneres, uray ni Lt. Caumban a daulo da, intakder ni Corporal Ely Catalon (vice team leader) daytoy a dialogue. Awan ti nalawag nga resulta iti panagtungtong ti umili ken dagiti soldado, impeksa amin ti umili dagiti demanda da kadagiti soldado ngem ti sungbat laeng ni Corporal Ely Catalon ket “wen, umannamong kami a pumanaw ngem mangaramid kayo ti petisyon a pumanaw kami sayo isubmitar iti headquarters mi tanu anya ti kuna ti CO mi isu ti suruten mi, cross my heart”.

Inyaramid ken nagpapirma ti umili iti petisyon nga panggep na daytoy ket tapno papanawen dagiti militar iti ili, iti las-ud ti manu nga aldaw nakadagup dagitoy iti adu a pirma; mangipaneknek iti sangkamaymaysa a dawat da nga pumanaw koman dagiti soldado iti kabiitan a panawen tapno nawaya da manen nga makapagtrabaho kadagiti taltalon ken uma da.

September 30, 2016 adda ti programa ti militar iti eskwelaan (elementary school) iti Tanglag on “National peace consciousness month” ngem siaammo ti umili iti panggep na daytoy kas kapadasan iti tribu ti Uma, ti peke a panagpa-surrender kadagiti nabatad nga sibilyan ken umili isunga nagdesisyon dagiti umili ti Tanglag nga i-boycott ti nasao nga aktibidad.

Voila! Dagiti pupils laeng ken teachers ti nakipaset iti activity da. Iti daytoy metlaeng nga aldaw, ginandat dagiti kababaihan nga ipa-receive/isubmitar ti petisyon ken ni Lt. Caumban ngem pulos nga di na inawat ti nasao nga petisyon dagiti umili. Simmang-at dagiti kababaihan tapno agited iti kopya ken ni Mayor Johnny Dickpus ngem awan isuna.

Rabii iti September 30, imbaon ni Caumban ti maysa nga tauhan na tapno alaen ti petisyon ti umili iti balay ni Mrs. Maricris Banawag, agdama a secretary-General iti TACOUD. Inawat na ti petisyon ngem ti kunana: “uray saanen nga dumanon iti Brigade daytoy nga petisyon”

October 1, 2016 agarup alas dos iti agsapa, pimmanaw dagiti militar iti Tanglag. Balligi a napapanaw dagiti umili dagiti army iti uneg ti ili da babaen iti naduma-duma nga porma iti aksyon masa. Pakakitaan nga lehitimo ti gandat ken kadawatan ti umili nga rumbeng laeng nga saan da agtalinaed iti uneg dagiti il-ili.

Si aammu dagiti umili kadagiti kalintegan da kas tao ken umili nga maiparit iti linteg ti panagkampo dagiti soldado iti uneg ti il-ili. Kas naisangsangayan nga karbengan tayo kas nainsigudan nga umili; nailanad iti FPIC guidelines series of 2012 nga kasapulan nga alaen ti pammalubos ti umili wenno FPIC sakbay nga agindeg wenno agkampo dagiti sinno man a grupo aglalo nu dagitoy ket armado iti uneg dagiti ili tayo.

Numampay napapanaw dagiti elementos ti AFP iti barangay Tanglag, Lubuagan, Kalinga, adu latta pay dagiti barrios iti probinsya nga nu sadinno ket nakakampo dagitoy. Iti panagtalinaed dagitoy kadagiti il-ili ket kagiddan ti di mabilang nga panag-abuso ken pananglabsing da kadagiti pangtao ken kolektibo a karbengan dagiti umili. Ingganat saan a bigbigen dagiti armado ti gobyerno dagitoy nga karbengan saan nga agsardeng ti panaglaban ken tignayan ti umili, tapno mabigbig dagitoy nga kalintegan.

Supsuportaran ti Justice and Peace Advocates of Kalinga (JPAK) dagiti tignay masa a mangpapanaw kadagiti elementos ti soldados iti uneg dagiti il-ili ta adda dagiti kapadasan ken linlinteg a basaran nu apay nga nainkalintegan laeng nga pumanaw dagitoy kadagiti komunidad. Aw-awisen metlaeng dagiti dadduma pay a komunidad iti probinsya nga agbalin a natured ken pag-adawan iti adal ti kapadasan ti Tanglag iti panangsango kadagiti abusado nga soldados ti gobyerno.# nordis.net

Share

Leave a Reply